محمدهادی مهرآذین در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ اظهار داشت: نسلی که از بدو تولد با فناوری‌های نوین مواجه بوده و از همان ابتدای زندگی مشاهده کرده است که والدین و بزرگ‌ترها به طور مداوم از تلفن‌های هوشمند استفاده می‌کنند، طبیعتاً در چنین زیست‌بومی رشد یافته است. 

وی افزود: امروز دیگر نمی‌توان شبکه‌های اجتماعی و سکوهای فناوری اطلاعات و ارتباطات را نادیده گرفت یا با رویکردی صرفاً سلبی، افراد را از این امکانات محروم کرد. باید با نگاهی منصفانه و واقع‌بینانه به موضوع پرداخت؛ نه می‌توان آن را کاملاً سیاه و آسیب‌زا دانست و نه می‌توان آن را عاری از هرگونه تهدید تلقی کرد.

این دانش‌آموخته دکترای روان‌شناسی عمومی گفت: از مهم‌ترین مزایای شبکه‌های اجتماعی، سرعت دسترسی به اطلاعات، اخبار و آموزش است. دانش‌آموزان دیگر محدود به کتاب‌های درسی نیستند و می‌توانند از منابع متنوعی همچون ویدئوهای آموزشی، پادکست‌ها، مستندهای علمی و مقالات پژوهشی بهره‌مند شوند. این تنوع و گستردگی منابع، یکی از ویژگی‌های برجسته عصر جدید است.

مهرآذین خاطرنشان کرد: در عین حال، چالش‌ها و نگرانی‌هایی نیز وجود دارد. از جمله مهم‌ترین آن‌ها، وابستگی و اعتیاد به استفاده از تلفن‌‌های هوشمند و شبکه‌های اجتماعی است. نگرانی والدین، جامعه‌شناسان و روان‌شناسان در این زمینه قابل تأمل است. 

وی افزود: پژوهش‌های متعدد در حوزه اعتیاد به اینترنت نشان می‌دهد استفاده کنترل‌نشده از شبکه‌های اجتماعی می‌تواند بر کارکردهای اجرایی مغز، از جمله تمرکز و حافظه، تأثیر مستقیم بگذارد. این مسئله به شکل کاهش دقت، حواس‌پرتی، افت کیفیت خواب و اتلاف وقت در دانش‌آموزان نمود پیدا می‌کند.

این روان‌شناس و مشاور مدرسه بیان کرد: همچنین، استرس ناشی از مقایسه اجتماعی، مواجهه با محتوای نامناسب نظیر تصاویر خشونت‌آمیز یا محتوای غیراخلاقی و سایر تهدیدهای فضای مجازی، از دیگر آسیب‌های قابل توجه این فضاست.

وی گفت: به جای رویکردهای صرفاً محدودکننده، باید به دنبال تبدیل تهدیدها به فرصت باشیم. یکی از مهم‌ترین راهکارها، تقویت سواد رسانه‌ای در کودکان و نوجوانان است؛ یعنی کسب مهارت و توانمندی علمی برای استفاده آگاهانه از رسانه‌ها. آن‌ها باید بتوانند شیوه‌های اقناع رسانه‌ای، بزرگ‌نمایی‌ها، تکنیک‌های تکرار و سازِکارهای اثرگذاری سلبریتی‌ها را بشناسند و با مدیریت آگاهانه مصرف رسانه، از آسیب‌ها پیشگیری کنند.

مهرآذین تصریح کرد: راهکارهای عملی نیز می‌تواند شامل تعیین زمان مشخص برای استفاده از فضای مجازی، خاموش کردن اعلان‌ها در ساعات مطالعه، آموزش تفکر انتقادی و به‌روزرسانی محتوای دروس مرتبط با سواد رسانه‌ای در مدارس باشد.

وی افزود: تحولات سال‌های اخیر نشان داد که موضوع جنگ رسانه‌ای و جنگ شناختی تا چه اندازه جدی است و چگونه برخی افراد تحت تأثیر جریان‌های رسانه‌ای دچار تغییر نگرش و رفتارهای پرخطر می‌شوند. این مسئله اهمیت آموزش مهارت تشخیص محتوای صحیح از نادرست، تنظیم هیجان و تحلیل انتقادی پیام‌های رسانه‌ای را دوچندان می‌کند.

مهرآذین گفت: باید تأکید کنم که نظام حکمرانی آموزشی لازم است توجه ویژه‌ای به این حوزه داشته باشد و آموزش‌های مرتبط با سواد رسانه‌ای را چه در قالب کتاب‌های درسی و چه در قالب کارگاه‌ها و فوق‌ برنامه تقویت کند. متأسفانه در حال حاضر این درس در برخی مدارس جدی گرفته نمی‌شود و تمرکز اصلی بیشتر بر دروس کنکوری است. امید است با بازنگری در سیاست‌های آموزشی، گام‌های مؤثری برای پیشگیری از آسیب‌های ناشی از فضای مجازی برداشته شود.

انتهای خبر/