به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ سنقر و کلیایی در سال‌های اخیر شاهد تغییراتی در الگوی پوشش بخشی از جوانان و نوجوانان بوده است؛ پدیده‌ای اجتماعی و فرهنگی که توجه فعالان این حوزه را به خود جلب کرده و نمی‌توان آن را به یک عامل مشخص محدود کرد.

از نگاه فعالان فرهنگی و اجتماعی شهرستان، بررسی این تغییرات نیازمند نگاهی چندبعدی به شرایط موجود است؛ چراکه عوامل خانوادگی، فرهنگی و اجتماعی در کنار تأثیر رسانه‌ها و فضای مجازی می‌توانند در شکل‌گیری نگرش و انتخاب پوشش نسل جوان و نوجوان نقش داشته باشند.

فضای مجازی در مسیر تغییر الگوهای پوشش

نصبیه حشمتیان در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ اظهار داشت: فضای مجازی با قرار دادن نوجوانان و جوانان در معرض تصاویر، سبک‌های زندگی و الگوهای متنوع پوشش، می‌تواند بر نگرش و انتخاب آنان اثرگذار باشد.

وی افزود: الگوبرداری از چهره‌های مشهور و شخصیت‌های رسانه‌ای نیز در برخی موارد به‌تدریج بر نوع نگاه افراد نسبت به پوشش و سبک زندگی تأثیر می‌گذارد و از این رو، ارتقای سواد رسانه‌ای خانواده‌ها و جوانان باید مورد توجه قرار گیرد.

این فعال فرهنگی با تأکید بر اینکه تغییر الگوی پوشش را نمی‌توان تنها به یک عامل نسبت داد، گفت: عوامل فردی، خانوادگی، فرهنگی و اجتماعی در شکل‌گیری این مسئله نقش دارند و تغییر سبک زندگی، نگرش نسل‌های جدید و گسترش ارتباطات نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

حشمتیان ادامه داد: قرار گرفتن نسل جدید در معرض فرهنگ‌ها و الگوهای مختلف، همراه با تغییر برخی ارزش‌ها و ترجیحات اجتماعی، بخشی از تحولات مؤثر بر نوع پوشش است و بررسی این موضوع نیازمند شناخت هم‌زمان مجموعه عوامل مؤثر بر آن است.

وی خانواده را یکی از مهم‌ترین عوامل در شکل‌گیری نگرش فرزندان نسبت به حجاب دانست و تصریح کرد: نوع تربیت، کیفیت رابطه والدین با فرزندان و نحوه گفتگو درباره مسائل فرهنگی، نقش مهمی در شکل‌گیری باورها و نگرش آن‌ها دارد.

این فعال فرهنگی گفت: برخوردهای صرفاً دستوری و منع‌کننده، بدون توضیح و گفتگوی منطقی، ممکن است در برخی موارد زمینه مقاومت و واکنش منفی نوجوان را فراهم کند؛ بنابراین گفتگوی سازنده با نسل جدید باید در فرآیند تبیین مسائل فرهنگی مورد توجه قرار گیرد.

حشمتیان افزود: فلسفه و چرایی حجاب باید با زبانی قابل فهم برای نسل جدید تبیین شود و این موضوع صرفاً در قالب مجموعه‌ای از بایدها و نبایدها مطرح نشود؛ بلکه ابعاد فردی، اجتماعی، فرهنگی و هویتی آن نیز باید مورد گفت‌وگو قرار گیرد.

ارائه الگوهای جذاب و متناسب با نسل امروز

وی با اشاره به اهمیت ارائه الگوهای مناسب پوششگ عنوان کرد: نمی‌توان تنها از افراد انتظار داشت که یک الگوی خاص را بپذیرند، بلکه باید الگوهای پوشش عفیفانه، زیبا، متنوع و متناسب با نیاز و سلیقه نسل امروز نیز ارائه شود.

این فعال فرهنگی بیان کرد: زمانی که الگوهای فرهنگی و پوششی با زبان و قالب مناسب به نسل جدید معرفی شوند، زمینه انتخاب آگاهانه بیشتر فراهم خواهد شد.

نقش نیازهای عاطفی در رفتار اجتماعی نوجوانان

مریم حسنی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ اظهار داشت: گاهی کمبود محبت و توجه عاطفی در خانواده می‌تواند برخی دختران را به سمت جلب توجه و دریافت تأیید از محیط بیرون سوق دهد و بر رفتار اجتماعی آن‌ها اثر بگذارد.

وی با تأکید بر اینکه نمی‌توان همه موارد کم‌حجابی یا بی‌حجابی را به یک عامل مانند خلأ عاطفی نسبت داد، افزود: رفتار نوجوانان و انتخاب پوشش آن‌ها تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل قرار دارد و خانواده، دوستان، محیط آموزشی و ارتباطات اجتماعی در این زمینه نقش دارند.

این فعال فرهنگی نقش خانواده در تأمین نیازهای عاطفی نوجوانان را مهم دانست و گفت: پدران باید در محبت و توجه به دختران خود کوتاهی نکنند و رابطه‌ای صمیمی، سالم و مبتنی بر اعتماد با فرزندانشان داشته باشند، چراکه احساس ارزشمندی و عزت‌مندی در محیط خانواده می‌تواند در شکل‌گیری رفتارهای اجتماعی آنان مؤثر باشد.

تعادل میان نظارت و آزادی در تربیت فرزندان

حسنی با اشاره به ضرورت توجه خانواده‌ها به تغییرات رفتاری و پوششی فرزندان، بیان کرد: گاهی حتی در خانواده‌هایی که ظاهر مذهبی دارند، نسبت به تغییرات رفتاری و پوششی فرزند، دوستان، محیط آموزشی و ارتباطات اجتماعی او بی‌توجهی می‌شود.

وی در عین حال نسبت به سخت‌گیری‌های افراطی هشدار داد و افزود: تربیت فرزند نیازمند تعادل است؛ همان‌طور که رها کردن نوجوان بدون نظارت صحیح نیست، کنترل و فشار بیش از حد نیز می‌تواند زمینه شکل‌گیری واکنش‌های منفی را فراهم کند.

این فعال فرهنگی ادامه داد: برخی والدین بخش عمده توجه خود را به تأمین نیازهای مادی فرزندان اختصاص می‌دهند، اما از نیازهای عاطفی آن‌ها غافل می‌شوند، در حالی که محبت، گفتگو، توجه و ایجاد احساس ارزشمندی بخش مهمی از فرآیند تربیت است.

دوستان و محیط اجتماعی در رفتار نوجوانان

حسنی گروه دوستان و محیط اجتماعی را از دیگر عوامل مؤثر بر رفتار نوجوانان دانست و گفت: به‌ویژه در دوران نوجوانی و جوانی، تأثیرپذیری از دوستان و محیط پیرامون افزایش می‌یابد و انتخاب پوشش نیز می‌تواند تحت تأثیر فضای حاکم بر گروه همسالان قرار گیرد.

وی تأکید کرد: خانواده‌ها باید ضمن ایجاد اعتماد، شناخت مناسبی از دوستان، محیط آموزشی و فضای اجتماعی فرزندان خود داشته باشند و در این زمینه نه بی‌تفاوت باشند و نه با روش‌های افراطی برخورد کنند.

این فعال فرهنگی همچنین با تأکید بر ضرورت رعایت اخلاق و احترام در مواجهه با مسئله حجاب، گفت: اگر قرار است تذکر لسانی به‌عنوان یکی از شیوه‌های مواجهه اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد، باید همراه با ادب، احترام، دلسوزی و حفظ کرامت افراد باشد.

حسنی افزود: تحقیر، توهین، برچسب‌زنی و طرد اجتماعی نه‌تنها به اصلاح رفتار کمک نمی‌کند، بلکه ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد و فاصله فرد با ارزش‌های فرهنگی و دینی را افزایش دهد.

پرسشگری نسل جدید درباره چرایی ارزش‌ها

وی اذعان کرد: نسل امروز بیش از گذشته درباره چرایی ارزش‌ها سئوال می‌کند و صرف پذیرش یک ارزش به‌دلیل اقتدار خانواده یا جامعه برای او کافی نیست، بلکه تلاش می‌کند آن را بفهمد، تجربه کند و سپس بپذیرد.

این فعال فرهنگی افزود: اگر رفتار و پوشش جوانان امروز را با نسل‌های گذشته مقایسه کنیم، تفاوت‌هایی قابل مشاهده است، اما نمی‌توان این تغییرات را صرفاً نشانه فاصله گرفتن از ارزش‌ها دانست؛ چراکه تغییر در ظاهر لزوماً به معنای فاصله گرفتن کامل از معنویت یا ارزش‌های اخلاقی نیست.

حسنی تصریح کرد: قضاوت درباره جوانان صرفاً بر اساس ظاهر می‌تواند یک خطای راهبردی باشد و لازم است در مواجهه با نسل جدید، تفاوت میان تغییرات ظاهری و نگرش‌های عمیق‌تر آنان مورد توجه قرار گیرد.

تحولات فرهنگی و شکل‌گیری شکاف نسلی

وی با اشاره به گسترش اینترنت، رسانه‌های جهانی و تغییر سبک زندگی، گفت: جوان امروز با الگوهای بسیار متنوعی مواجه است و همین مسئله باعث شده سبک زندگی نسل جدید در برخی زمینه‌ها با نسل‌های گذشته تفاوت پیدا کند.

این فعال فرهنگی ادامه داد: سرعت تغییرات ناشی از فضای مجازی، رسانه، مد و تحولات اجتماعی بسیار بیشتر از سرعت تطبیق برخی نهادهای تربیتی مانند خانواده، مدرسه و مسجد بوده است و بخشی از شکاف موجود میان نسل‌ها از همین مسئله ناشی می‌شود.

حسنی در پایان خاطرنشان کرد: عبور از این شکاف نه با مچ‌گیری و نه با بی‌تفاوتی امکان‌پذیر است، بلکه باید نقش نهادهای فرهنگی از صرفاً کنترل‌کننده به همراه و تسهیل‌گر تغییر کند.

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ در مجموع، تقویت ارتباط عاطفی در خانواده، گفتگوی منطقی با نوجوانان و جوانان، ارتقای سواد رسانه‌ای، توجه به نقش دوستان و محیط اجتماعی و ارائه الگوهای فرهنگی و پوششی جذاب و متنوع، می‌تواند زمینه مواجهه مؤثرتر با تغییرات فرهنگی و رفتاری نسل جدید را فراهم کند.

در این میان، پرهیز از برخوردهای تحقیرآمیز و تنش‌زا و فاصله گرفتن از دو رویکرد افراطیِ رهاسازی و سخت‌گیری، از الزامات ارتباط مؤثر با نوجوانان و جوانان است؛ نسلی که بیش از گذشته درباره چرایی ارزش‌ها پرسش می‌کند و نیازمند شنیده‌شدن و دریافت پاسخ‌های منطقی است.

به نظر می‌رسد شکل‌گیری نگرش پایدار نسبت به حجاب و ارزش‌های فرهنگی، بیش از تقابل میان نسل‌ها به ایجاد فضای گفت‌وگو، اقناع و اعتماد نیاز دارد؛ فضایی که در آن نوجوان و جوان بتواند پرسش‌های خود را مطرح کند و ارزش‌های مورد نظر جامعه را با شناخت و درونی‌سازی بپذیرد، نه صرفاً از سر اجبار.

نویسنده: زهرا دانیاری، فعال رسانه

انتهای خبر/