حجت‌الاسلام والمسلمین جواد نصرالله‌پور در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ با اشاره به شب شهادت امام حسن عسکری (ع)، اظهار داشت: یکی از مهم‌ترین ابعاد زندگی امام یازدهم، شرایط بسیار سخت و خفقان‌آمیزی بود که در دوران امامت ایشان بر جامعه شیعه حاکم بود و بخش مهمی از اقدامات امام حسن عسکری (ع) نیز با هدف حفظ شیعیان و آماده‌سازی آن‌ها برای دوران غیبت حضرت مهدی (عج) انجام شد.

وی با اشاره به روایتی درباره حضرت نرجس خاتون (س)، مادر امام زمان (عج)، افزود: طبق این روایت، حضرت نرجس خاتون در روزهای پایانی عمر امام حسن عسکری (ع) از شهادت قریب‌الوقوع خود خبر داد و از امام خواست دعا کند پیش از ایشان از دنیا برود؛ چراکه تحمل شرایط سخت پس از شهادت امام و احتمال اسارت را برای خود دشوار می‌دانست.

این کارشناس مسائل دینی ادامه داد: بر اساس این نقل، حضرت نرجس خاتون پیش از شهادت امام حسن عسکری (ع) از دنیا رفت و امام یازدهم خود ایشان را غسل، کفن و دفن کردند و بر قبر ایشان نوشتند «هذا قبر ام محمد»؛ یعنی این قبر مادر محمد است که اشاره‌ای به حضرت مهدی(عج) دارد.

نصرالله‌پور با اشاره به شرایط دوران امام حسن عسکری (ع)، بیان کرد: دوران امامت امام یازدهم تنها حدود ۶ سال به طول انجامید و ایشان در سن حدود ۲۸ سالگی به شهادت رسیدند؛ هرچه به دوران تولد حضرت مهدی (عج) نزدیک‌تر می‌شویم، فشار و خفقان خلفای عباسی علیه اهل بیت (ع) افزایش می‌یابد؛ چراکه آن‌ها از وعده پیامبر اکرم (ص) درباره ظهور حضرت مهدی (عج) و برقراری عدالت در جهان آگاه بودند.

وی افزود: دوران امام حسن عسکری (ع) به اوج این فشارها رسیده بود؛ به‌گونه‌ای که ایشان تحت نظارت شدید دستگاه خلافت قرار داشتند و حتی امکان انجام حج واجب نیز برای ایشان فراهم نشد.

این کارشناس مسائل دینی گفت: امام حسن عسکری (ع) از دوران کودکی به همراه امام هادی (ع) به سامرا منتقل شدند و تا پایان عمر در همان منطقه تحت کنترل دستگاه خلافت بودند؛ ایشان مجبور بودند در روزهای مشخصی به کاخ خلیفه مراجعه کنند و حضور خود را اعلام کنند.

نصرالله‌پور ادامه داد: شرایط به اندازه‌ای خفقان‌آمیز بود که امام حسن عسکری (ع) به شیعیان دستور داده بودند در مسیر رفت‌وآمد به ایشان سلام نکنند و حتی با اشاره نیز ارتباط خود را نشان ندهند تا جان شیعیان به خطر نیفتد.

وی با اشاره به یکی از شیوه‌های ارتباط مخفیانه امام با شیعیان، اذعان کرد: در روایتی آمده است که داوود بن اسود، یکی از اصحاب امام، مأمور شد قطعه چوبی را به عثمان بن سعید عمری برساند؛ در مسیر، این چوب بر اثر برخورد با مرکب یکی از افراد شکست و مشخص شد نامه‌هایی درون آن قرار داده شده است.

این کارشناس مسائل دینی افزود: امام حسن عسکری (ع) پس از بازگشت داوود، ناراحتی خود را از این اتفاق نشان دادند و توضیح دادند که این شیوه‌ها بخشی از روش‌های ارتباط امام با شیعیان در شرایط خفقان بوده است؛ گاهی افراد در قالب هیزم‌فروش یا روغن‌فروش به خانه امام مراجعه می‌کردند و نامه‌ها و پیام‌ها به شکل پنهانی در میان هیزم‌ها یا ظروف روغن جابه‌جا می‌شد.

آماده‌سازی شیعیان برای دوران غیبت

نصرالله‌پور یکی از مهم‌ترین اقدامات امام حسن عسکری (ع) را آماده‌سازی جامعه شیعه برای دوران امامت و غیبت حضرت مهدی(عج) دانست و گفت: امام یازدهم باید دو اقدام ظاهراً متضاد را همزمان انجام می‌داد؛ از یک‌سو ولادت و وجود حضرت مهدی (عج) را از دشمنان مخفی نگه می‌داشت و از سوی دیگر، شیعیان مورد اعتماد را نسبت به امام پس از خود آگاه می‌کرد.

وی بیان کرد: امام حسن عسکری (ع) پس از ولادت حضرت مهدی (عج)، از طریق وکلای خود در مناطق مختلف شیعه‌نشین، برخی شیعیان مورد اعتماد را از این موضوع مطلع کردند؛ از جمله دستور داده شد از اموال موجود نزد وکلا، گوسفند خریداری و گوشت آن به عنوان عقیقه ولادت امام زمان (عج) میان شیعیان مورد اعتماد توزیع شود.

این استاد حوزه علمیه با اشاره به روایتی درباره حضور گروهی از شیعیان قم در سامرا، افزود: در این روایت آمده است که گروهی از شیعیان قم برای دیدار امام حسن عسکری (ع) به سامرا رفتند و از امام درباره جانشین ایشان پرسیدند. امام پس از مدتی حضرت مهدی (عج) را که کودکی خردسال بودند به آن‌ها معرفی کردند و فرمودند ایشان امام پس از من هستند.

نصرالله‌پور ادامه داد: در این روایت، حضرت مهدی (عج) در همان سنین کودکی به پرسش‌های اعتقادی، تفسیری، فقهی و علمی پاسخ دادند و همین موضوع برای حاضران نشانه‌ای از جایگاه علمی و امامت ایشان بود.

وی با بیان اینکه امام حسن عسکری (ع) به‌تدریج شیعیان را برای ارتباط با امامی که حضور ظاهری ندارد آماده می‌کرد، گفت: در سال‌های پایانی عمر امام، حتی در مواردی که شیعیان امکان ملاقات داشتند، امام از پشت پرده به پرسش‌های آنان پاسخ می‌داد تا جامعه شیعه به تدریج با شرایط دوران غیبت آشنا شود.

تقویت سازمان وکالت در عصر امام یازدهم

این کارشناس مسائل دینی سازمان وکالت را یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های ارتباطی جامعه شیعه در عصر ائمه دانست و اذعان کرد: این شبکه از دوران امام صادق (ع) شکل گرفت و در مناطق مختلف شیعه‌نشین گسترش یافت و در دوران امام حسن عسکری (ع) به مرحله‌ای از استحکام رسید که بتواند در دوران غیبت صغرا نیز نقش خود را ایفا کند.

نصرالله‌پور افزود: وکلا وظیفه داشتند مسائل شیعیان را به امام منتقل کنند و پاسخ‌های امام را به آن‌ها برسانند؛ همچنین دریافت خمس، زکات، صدقات، نذورات و سایر وجوهات و انتقال آن به امام و هزینه‌کرد این منابع برای نیازمندان و حل مشکلات شیعیان از دیگر وظایف این شبکه بود.

وی ادامه داد: برخی وکلا در مناطق مختلف فعالیت می‌کردند، برخی وکلای سیار بودند و برای مناطق دوردست ارتباط ایجاد می‌کردند و گروهی نیز بر عملکرد وکلا نظارت داشتند که در روایات از آن‌ها با عنوان «عیون» یاد شده است.

این کارشناس مسائل دینی تصریح کرد: عثمان بن سعید عمری از یاران بسیار مورد اعتماد امام حسن عسکری (ع) بود و بعدها به عنوان نخستین نائب خاص حضرت مهدی (عج) در دوران غیبت صغرا فعالیت کرد؛ بنابراین شبکه وکالت در دوران امام یازدهم، یکی از مهم‌ترین زمینه‌های ارتباطی جامعه شیعه برای ورود به دوران غیبت بود.

معارف اخلاقی امام حسن عسکری (ع)

نصرالله‌پور با اشاره به توصیه‌های اخلاقی امام حسن عسکری (ع)، گفت: یکی از مهم‌ترین محورهای سخنان امام یازدهم، ضرورت تقوا، مراقبت از رفتار و تلاش برای تبدیل‌شدن به زینت اهل بیت (ع) است.

وی افزود: در نگاه اهل بیت (ع)، شیعه بودن صرفاً یک ادعا نیست و باید در رفتار انسان نمود داشته باشد. صداقت، امانت، تقوا، ادب، علم و توجه به نیازهای دیگران از ویژگی‌هایی است که در روایات اهل بیت (ع) برای پیرو واقعی مورد توجه قرار گرفته است.

این کارشناس مسائل دینی با اشاره به یکی از توصیه‌های امام حسن عسکری (ع) درباره تقوا، بیان کرد: امام یازدهم، با تقواترین مردم را کسانی معرفی می‌کنند که در برابر شبهات نیز توقف و احتیاط می‌کنند؛ بنابراین تقوا تنها به پرهیز از حرام‌های آشکار محدود نمی‌شود و انسان باید در موارد مشکوک نیز مراقب رفتار خود باشد.

نصرالله‌پور ادامه داد: این موضوع در مسائل مالی، روابط اجتماعی و رفتارهای روزمره اهمیت دارد و انسان مؤمن باید در مواردی که نسبت به حلال یا حرام بودن یک رفتار تردید دارد، پیش از اقدام تحقیق و احتیاط کند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: امام حسن عسکری (ع) در مدت کوتاه امامت خود، علاوه بر مقابله با شرایط سخت سیاسی و امنیتی، زمینه‌های لازم برای حفظ جامعه شیعه و ورود آن به دوران غیبت را فراهم کردند؛ معرفی حضرت مهدی (عج) به شیعیان مورد اعتماد، تقویت سازمان وکالت و آماده‌سازی جامعه برای ارتباط با امامی که حضور ظاهری ندارد، از مهم‌ترین اقدامات امام یازدهم در این مسیر بود.

انتهای خبر/