به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ در میان مؤمنان، مردانی هستند که بر سر عهدی که با خدا بسته‌اند، صادقانه ایستاده‌اند؛ برخی پیمان خود را به پایان برده و در راه او شربت شهادت نوشیده‌اند و برخی دیگر همچنان در انتظارند، بی‌آنکه در عهد خویش تغییری ایجاد کنند.

دفاع مقدس، رساترین واژه در قاموس ایستادگی ملت ایران و روایتگر مقاومت بیداردلانی است که هفت شهر عشق را در هشت بهار آزادگی پیمودند؛ حماسه‌ای که طلیعه‌ای جاودانه از غرور ملی و جلوه‌ای ماندگار از ایستادگی ایرانیان شد.

امروز، ۳۱ شهریور، سالروز حمله رژیم بعث صدام به ایران، تحمیل جنگی هشت‌ساله بر میهن و آغاز هفته دفاع مقدس است؛ روزهایی که فرصتی برای یادکردن از همه دلاورانی است که در جبهه حق علیه باطل ایستادند و جان باختند.

در آخرین روز تابستان ۱۳۵۹، تجاوز سراسری ارتش بعث به مناطق غربی کشور و حمله به پایگاه‌های هوایی و فرودگاه‌های ایران، رسماً جنگ را بر ملت تحمیل کرد؛ اما تنها دو ساعت بعد، عقابان نیروی هوایی پاسخ این تجاوز را با حمله به مواضع عراق دادند.

نیروی هوایی ایران در واکنشی سریع، پایگاه‌های شعیبیه در استان بصره و کوت در استان العماره را هدف قرار داد و با بمباران خاک عراق، پاسخ نخستین تجاوز را داد؛ واکنشی که خشم و اراده ملت ایران برای دفاع از سرزمین را به نمایش گذاشت.

در آغاز جنگ، لشکر ۶ زرهی عراق از تیپ‌های ۱۶، ۳۰ و ۲۵ مکانیزه تشکیل شده بود و هفت گردان تانک، پنج گردان مکانیزه، یک گردان شناسایی، شش گردان توپخانه صحرایی و یگان‌های پشتیبانی رزمی و خدماتی در اختیار داشت.

این لشکر مأموریت تصرف قصرشیرین و پیشروی به سمت سرپل‌ذهاب را بر عهده داشت. ارتش عراق همزمان از یگان‌های دیگر نیز استفاده می‌کرد؛ لشکر ۱۲ زرهی در منطقه مهران وارد عمل شد و عناصری از آن برای تصرف ارتفاعات میمک و تسلط بر محور صالح‌آباد ـ سومار حمله کردند.

لشکر ۴ پیاده و تیپ ۲۴ مکانیزه عراق نیز مأموریت پیشروی به سمت خان‌لیلی را بر عهده داشتند و عناصری از لشکر ۱۲ زرهی به نفت‌شهر و سومار حمله کردند؛ در همین حال، لشکر ۸ پیاده کوهستانی در مناطق تپه‌رش، گرده‌نو و بزمیرآباد وارد عملیات شد.

لشکر ۸ پیاده کوهستانی عراق با تأمین جناح چپ سپاه دوم این کشور، برای کمک به لشکر ۶ زرهی، حمله خود را از شمال به سمت سرپل‌ذهاب آغاز کرد و هدف نهایی آن، تصرف تنگه راهبردی پاتاق بود؛ اما این هدف هیچ‌گاه محقق نشد.

در برابر نیروهای مجهز عراق، حدود یک لشکر از نیروهای خودی شامل لشکر ۸۱ زرهی، منهای یک تیپ، به اضافه سه گروه رزمی گردانی پیاده از سایر قرارگاه‌های عمده حضور داشتند؛ گروهی از تیپ ۸۴ پیاده و دو گروه رزمی از لشکر ۷۷ پیاده نیز در این دفاع مشارکت کردند.

این یگان‌ها در شرایطی وارد دفاع از مرزهای غربی شدند که بخش قابل توجهی از توانشان درگیر مقابله با ضدانقلاب در مناطق مختلف غرب کشور بود. نیروهای مستقر در این مناطق، مسئولیت حراست از حدود ۶۰۰ کیلومتر مرزهای غربی در استان‌های کرمانشاه و ایلام را بر عهده داشتند.

لشکر ۸۱ زرهی کرمانشاه نیز به دلیل از دست دادن بخش زیادی از نیروهای خود، باید محدوده‌ای گسترده از کردستان تا ایلام را با توان باقی‌مانده پوشش می‌داد؛ بنابراین در برابر لشکرهای تمام‌مکانیزه عراق با محدودیت جدی مواجه شد و شهرهای نفت‌شهر، سومار و قصرشیرین سقوط کردند.

با ورود ارتش بعث به خاک ایران، نیاز به نیروی کمکی بیش از گذشته احساس شد. پس از هماهنگی و فراخوان نیروهای مسلح، شمار زیادی از مردم منطقه با تشکیل بسیج عشایری از ایلات گوران، قلخانی، کلهر، سنجابی، ولدبیگی و عثمانوند، داوطلبانه به سپاه و ارتش پیوستند.

حدود دو هزار نفر از نیروهای داوطلب عشایری با حضور در کنار ارتش و سپاه، برای جلوگیری از پیشروی لشکر متجاوز وارد میدان شدند. بخشی از ایلات منطقه در حوزه سرزمینی دشت زهاب تا باویسی، ارتفاعات بازی‌دراز، سنبله، کاسه‌شور، بان‌سیران، قلاجه و تنگ حاجیان به یاری رزمندگان شتافتند.

رزمندگان عشایر همچنین در تنگ کورک، کهنه‌ریگ، سلمان‌کشته و سومار در کنار نیروهای ارتش و سپاه حضور یافتند و تا پایان جنگ هشت‌ساله از کیان جمهوری اسلامی ایران دفاع کردند؛ حضوری که بخشی مهم از نقش مردم غرب کشور در دفاع مقدس را شکل داد.

در طول سال‌های جنگ، با وجود ایستادگی این دلاورمردان، ارتش عراق هرگز نتوانست از گردنه پاتاق بالاتر بیاید و در نهایت حتی یک وجب از خاک این دیار نیز تحت تصرف ارتش بعث باقی نماند؛ مقاومت مردم و نیروهای مسلح، سد راه پیشروی دشمن شد.

در جنگ هشت‌ساله، خون دلاورمردان یارسانی دالاهو در کنار برادران شیعه و سنی در مناطق غرب تا جنوب کشور درهم آمیخت؛ خون‌هایی که از بلندای قله‌های سربه‌فلک‌کشیده غرب جاری شد تا روایت ایثار و دفاع از ایران را ماندگار کند.

دالاهوی قهرمان، هنوز آثار تلخ جنگ را بر پیکر خود دارد و نفس‌های مردم ریژاو بر اثر بمباران شیمیایی روستای زرده سنگین است؛ سرزمینی که برای حفاظت و حراست از ایران عزیز، حدود ۶۵۰ شهید را تقدیم انقلاب اسلامی ایران کرده است.

نویسنده: نادر اصحابی، پژوهشگر تاریخ و دفاع مقدس