حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا فوادیان در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ با تأکید بر اینکه شناخت و تحقق شرایط ظهور از توجه صرف به علائم اهمیت بیشتری دارد، اظهار داشت: جامعه منتظر باید به‌جای تمرکز افراطی بر نشانه‌ها، برای فراهم‌کردن زمینه‌های واقعی ظهور و ایجاد آمادگی در جامعه تلاش کند.

وی با بیان اینکه میان شرایط ظهور و علائم ظهور تفاوت اساسی وجود دارد، افزود: ظهور بدون تحقق شرایط لازم اتفاق نمی‌افتد، در حالی که برخی علائم ممکن است قطعی نباشند؛ ازاین‌رو نباید نشانه‌ها را با عواملی که در تحقق ظهور نقش اساسی دارند، یکسان دانست.

این کارشناس مسائل دینی تصریح کرد: یکی از تفاوت‌های مهم این است که شرایط ظهور تا حدود زیادی به عملکرد انسان‌ها و جامعه مربوط می‌شود، اما علائم ظهور در اختیار انسان نیستند؛ بنابراین وظیفه جامعه منتظر، ایجاد شرایط و زمینه‌های ظهور است، نه تلاش برای ایجاد یا تطبیق دادن حوادث با علائم.

فوادیان ادامه داد: شرایط ظهور باید در کنار یکدیگر تحقق پیدا کنند، اما علائم می‌توانند به‌صورت تدریجی و در مقاطع مختلف رخ دهند؛ به همین دلیل، تمرکز بر علائم بدون توجه به شرایط، ممکن است جامعه را از وظیفه اصلی خود در دوران غیبت دور کند.

نقش جامعه منتظر در زمینه‌سازی ظهور

وی با اشاره به تفاوت ظهور امام مهدی (عج) با مسئله بعثت پیامبران، خاطرنشان کرد: در مسئله بعثت، مردم وظیفه نداشتند شرایط بعثت پیامبر را فراهم کنند، اما در مسئله ظهور، جامعه در فراهم‌سازی بخشی از شرایط نقش دارد و نمی‌توان انتظار داشت همه امور بدون نقش‌آفرینی انسان‌ها و جامعه خودبه‌خود محقق شود.

این پژوهشگر حوزه مهدویت با استناد به آموزه‌های قرآن کریم درباره نقش انسان در تغییر وضعیت جوامع، گفت: خداوند در قرآن کریم تغییر سرنوشت جوامع را به تغییر درونی آن‌ها پیوند زده است و هدف رسالت نیز برپایی قسط به دست مردم عنوان شده؛ بنابراین در فرهنگ مهدویت نیز جامعه باید در مسیر اصلاح و زمینه‌سازی حرکت کند.

فوادیان با اشاره به برخی روایات درباره ظهور افزود: در روایات، این تصور که همه امور بدون تلاش انسان‌ها برای امام زمان (عج) آماده می‌شود، رد شده است؛ تحقق وعده الهی از مسیر اسباب و علل صورت می‌گیرد و جامعه باید برای ایفای نقش خود در این مسیر آماده باشد.

چهار شرط اساسی برای تحقق امر ظهور

وی، شرایط ظهور را شامل دو دسته شرایط الهی و انسانی دانست و عنوان کرد: قانون الهی و وجود رهبری شایسته از جمله شرایط الهی هستند و در کنار آن‌ها، پذیرش عمومی و وجود یاران توانمند و کارآمد از شرایط انسانی و اجتماعی تحقق ظهور به شمار می‌روند.

این استاد حوزه مهدویت با تأکید بر اهمیت پذیرش عمومی در تحقق ظهور، بیان کرد: جامعه باید به مرحله‌ای برسد که ضرورت حضور حجت الهی را درک کند و به این نتیجه برسد که الگوهای مختلف بشری بدون هدایت الهی پاسخگوی نیازهای اساسی انسان و جامعه نیستند؛ این حالت همان «اضطرار به حجت» است که در مباحث مهدوی اهمیت ویژه‌ای دارد.

فوادیان درباره ویژگی‌های یاران امام مهدی (عج) نیز گفت: یاران اصلی حضرت صرفاً افرادی برخوردار از توانایی‌های ظاهری نیستند، بلکه معرفت نسبت به خداوند و امام، ایمان استوار، اطاعت‌پذیری، عبادت، شجاعت، استقامت، زهد و آمادگی برای فداکاری از ویژگی‌های مهم آنان است.

وی با اشاره به جایگاه ۳۱۳ یار ویژه امام زمان (عج)، گفت: جامعه منتظر باید به‌جای انتظار منفعلانه، در مسیر تربیت انسان‌هایی حرکت کند که از نظر معرفتی، ایمانی و عملی توانایی همراهی با نهضت مهدوی را داشته باشند؛ زیرا زمینه‌سازی بدون تربیت نیروی انسانی کارآمد تحقق پیدا نمی‌کند.

جایگاه علائم ظهور در فرهنگ انتظار مهدوی

این پژوهشگر درباره جایگاه علائم ظهور نیز بیان کرد: شناخت نشانه‌ها بی‌اهمیت نیست و می‌تواند موجب تقویت باور، افزایش آمادگی، جلوگیری از فراموشی مسئله ظهور و شناخت مدعیان دروغین شود؛ اما این موضوع نباید به قیمت غفلت از شرایط و وظایف جامعه منتظر تمام شود.

فوادیان با اشاره به علائم حتمی ظهور، افزود: در منابع روایی پنج نشانه به‌عنوان علائم حتمی مطرح شده‌اند که شامل خروج سفیانی، قیام یمانی، قتل نفس زکیه، ندای آسمانی و خسف بیداء است؛ بااین‌حال، در تطبیق این نشانه‌ها بر حوادث روز نباید شتاب‌زده عمل کرد.

وی با هشدار نسبت به تطبیق عجولانه حوادث سیاسی و اجتماعی با علائم ظهور، تصریح کرد: هر حادثه مهم سیاسی، اجتماعی یا طبیعی را نمی‌توان به‌عنوان نشانه ظهور معرفی کرد؛ چنین رویکردی علاوه بر ایجاد برداشت‌های نادرست، ممکن است اصل مسئله مهدویت و انتظار را تحت‌الشعاع قرار دهد.

پژوهشگر حوزه مهدویت در پایان تأکید کرد: جامعه منتظر باید اولویت خود را بر شناخت و تحقق شرایط ظهور قرار دهد و در کنار افزایش معرفت مهدوی، برای پذیرش عمومی، تربیت نیروهای کارآمد، تقویت ایمان و آمادگی اجتماعی تلاش کند؛ چراکه انتظار واقعی، تنها شناخت علائم نیست، بلکه ساختن جامعه‌ای آماده برای ظهور است.

انتهای خبر/