غلامرضا سالمیان در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ با اشاره به تأثیر شمس تبریزی بر اندیشه و زندگی مولانا، اظهار داشت: مهم‌ترین خصیصه شمس این بود که پنجره‌های جدیدی را مقابل مولانا قرار داد و دریچه‌های نوینی به سوی افق‌های روشن عرفان و تصوف گشود.

وی افزود: شمس نگاهی آمیخته با عشق، شور و اشتیاق داشت و علاوه بر برخورداری از ویژگی‌های علمی و دانشی، این شور و اشتیاق در وجود خودش نیز حضور داشت؛ ویژگی‌ که باعث شد تغییر و تحولی در روحیه، خلق و منش مولانا ایجاد شود.

شمس و گشودن افق‌های تازه عرفان

دانشیار دانشگاه رازی کرمانشاه با بیان اینکه عشق پیش از شمس نیز در عرفان اسلامی جایگاه مهمی داشته است، گفت: این‌گونه نیست که عرفای ما، دراویش و اهل تصوف پیش از شمس از عشق بی‌بهره بوده باشند؛ عشق در عرفان اسلامی، به‌ویژه در عرفانی که در بخش شرقی تمدن اسلامی و اصطلاحاً در مکتب خراسانی وجود داشت، جایگاه مهمی داشته است، اما در نگاه شمس این مسئله به گونه‌ای متفاوت نمود پیدا کرد.

سالمیان تصریح کرد: باز کردن دریچه‌های نو به سمت افق‌های روشن عرفان و تصوف را می‌توان یکی از ویژگی‌های متمایز شمس نسبت به سایر عرفا دانست؛ چراکه قالب کسانی که وارد وادی عرفان و تصوف می‌شدند، نگاه سرسپردگی به شیخ و پیر خود داشتند و معمولاً همان منش را ادامه می‌دادند.

وی ادامه داد: شمس تا حدودی متفاوت بود و این تفاوت را می‌توان در سخنان او و همچنین تصویری که از تأثیرش بر مولانا به‌دست آمده است، مشاهده کرد.

مولانا پیش از آشنایی با شمس

دانشیار دانشگاه رازی کرمانشاه با اشاره به وضعیت فکری مولانا پیش از آشنایی با شمس، بیان کرد: مولانا پیش از آشنایی با شمس، عالمی اندیشمند و بزرگ بود که عمده معلوماتش از جنس دانش‌های درسی و آموخته‌های رسمی بود و خود نیز این علوم را به شکل رسمی به شاگردانش آموزش می‌داد.

سالمیان افزود: مولانا از فقه، علوم مختلف دینی، وعظ و خطابه و ادب بهره‌مند بود و این دانش‌ها را آموزش می‌داد، اما آشنایی با شمس رویکردی تازه و فصلی جدید در زندگی مولانا آغاز کرد؛ فصلی که با شیدایی، شور و عشق همراه بود.

ماندگاری شمس در پیوند با مولانا

وی درباره دلیل ماندگاری شمس تبریزی در تاریخ ادبیات و عرفان، گفت: یکی از دلایل این مسئله، اهمیت و جایگاه خود مولاناست؛ مولانا در زمان خودش شخصیت شناخته‌شده‌ای بود و حتی پیش از آشنایی با شمس نیز جایگاه و شهرت خاصی داشت.

دانشیار دانشگاه رازی کرمانشاه عنوان کرد: زمانی که پس از آشنایی با شمس، تغییر و تحولی در مولانا پدید آمد، این تحول حتی با واکنش و انتقاد برخی چهره‌ها، از جمله نزدیکان و اعضای خانواده مولانا، مواجه شد و نوعی دوگانگی در آن روزگار ایجاد کرد.

سالمیان ادامه داد: چون طریقت مولانا تداوم پیدا کرد، آشنایی شمس با مولانا و آشنایی مردم با تفکر شمس نیز با زندگی مولانا گره خورد و همین مسئله باعث شد شناخته‌شدگی شمس ارتباط مستقیمی با شخصیت مولانا پیدا کند.

آثار شمس و جایگاه مستقل عرفانی

وی با تأکید بر ارزش آثار باقی‌مانده از شمس یا آثار منتسب به او، گفت: اگر این آثار را به‌تنهایی مورد بررسی قرار دهیم، خود آن‌ها نیز حاوی مضامین بسیار عالی و متعالی عرفانی هستند و می‌توانستند به‌عنوان آثاری ارزشمند در حوزه عرفان جایگاه والایی داشته باشند.

دانشیار دانشگاه رازی کرمانشاه خاطرنشان کرد: حتی اگر آشنایی شمس با مولانا اتفاق نمی‌افتاد، در صورتی که مکتوباتی که از شمس باقی مانده است به دست ما می‌رسید، همین آثار به‌تنهایی نیز جایگاه والایی داشتند.

سالمیان در پایان خاطرنشان کرد: با این حال، به واسطه جایگاه شناخته‌شده مولانا، چه پیش از آشنایی با شمس و چه به دلیل اثری که بعدها بر جای گذاشت، شناخته‌شدگی شمس نیز به نوعی با مولانا گره خورد و شاید بتوان گفت مهم‌ترین دلیل ماندگاری نام شمس در تاریخ، همین پیوند با مولانا بوده است.

انتهای خبر/