به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ در روزگاری که نوسانات اقتصادی، معیشت و ثبات ذهنی جامعه را به چالش کشیده است، پدیده‌ای نوظهور به نام «سندروم مقایسه» در فضای مجازی به شکاف‌های روانی عمق می‌بخشد؛ امروز اینستاگرام تنها یک شبکه اجتماعی نیست، بلکه نمایشگاهی نابرابر است. 

در این نمایشگاه، «باطن پر از چالش زندگی ما» با «ویترین دست‌چین شده و فیلترشده دیگران» مقایسه می‌شود؛ این قیاس ناهشیار، در بستر تورم و فشارهای مالی، منجر به شکل‌گیری «خشم پنهان»، «احساس بی‌کفایتی» و «افسردگی واکنشی» در لایه‌های مختلف جامعه، به‌ویژه میان جوانان، شده است. 

از منظر روان‌شناسی بالینی، تماشای مداومِ تجملات نمایش‌گونه در حالی که واقعیت سفره‌های مردم مسیر دیگری دارد، باعث می‌شود فرد داشته‌های خود را «ناچیز» و تلاش‌هایش را «بی‌ثمر» بپندارد؛ این همان نقطه‌ای است که «سرمایه روان‌شناختی» تحت تأثیر «فقر نسبی» قرار می‌گیرد. 

در این شرایط، فرد نه به‌دلیل نداشتن، بلکه به دلیل «عقب‌ماندگیِ ادراک‌شده» از استانداردهای کاذب مجازی، دچار فروپاشی انگیزه می‌شود؛ ما در دنیای پیکسل‌ها، شاهد جابه‌جایی مفهوم «ارزش» با «دارایی» هستیم؛ اتفاقی که آرامش را از خانه‌ها ربوده و اضطرابِ «دیده نشدن» را جایگزین کرده است. 

برای عبور از این بحران روانی، نخستین گام «سواد رسانه‌ای عاطفی» است؛ یعنی درک این حقیقت که رسانه برش‌هایی مهندسی‌شده از واقعیت است، نه تمامیت آن؛ باید بپذیریم که سلامت روان ما، گران‌بهاترین دارایی است که نباید در قمار مقایسه با زندگی‌های مجازی باخته شود. 

بازگشت به «خودِ واقعی»، تمرکز بر دستاوردهای شخصی خُرد و بازتعریف معنای خوشبختی فراتر از لنز دوربین‌ها، تنها راه بقا در این اتمسفر غبارآلود است. پیش از آنکه دره‌های عمیق طبقاتی در فضای مجازی، روان ما را ببلعد، مرز میان «واقعیت زیسته» و «سراب دیجیتال» را بازشناسیم. 

اجازه ندهیم فیلترهای رنگی، نگاه ما را به ارزش‌های انسانی‌مان تیره و تار کنند؛ این فیلترها و زندگی‌های نمایش‌گونه سلامت روان ما را تهدید می‌کنند و تنها با بازشناسی مرز واقعیت و سراب دیجیتال، می‌توانیم آرامش و انگیزه واقعی خود را حفظ کنیم.

نویسنده: حامد بهرامیان؛ کارشناس ارشد روان‌شناسی بالینی و فعال رسانه