حجت‌الاسلام والمسلمین محمد صدوقی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ با تأکید بر اهمیت مسئولیت‌پذیری اجتماعی در انتخاب همسر اظهار داشت: در انتخاب همسر نباید تنها به تأمین نیازهای عاطفی و مادی توجه کرد، بلکه باید اخلاق فردی، تعهد، دغدغه‌های اجتماعی و هدف‌های طرف مقابل را نیز در نظر گرفت؛ چراکه زندگی مشترک، علاوه بر همراهی دو نفر، فرصتی برای رشد، تعالی و ایفای مسئولیت‌های مشترک است.

وی با اشاره به ضرورت بازنگری در معیارهای همسرگزینی، گفت: باید از خود بپرسیم آیا فردی که برای زندگی مشترک انتخاب می‌کنیم، صرفاً می‌تواند نیازهای شخصی ما را برطرف کند یا اینکه می‌توانیم در کنار یکدیگر گروهی منسجم و توانمند تشکیل دهیم و برای رشد خود، خانواده و جامعه تلاش کنیم؛ پرسش اصلی نباید فقط این باشد که آیا این فرد می‌تواند من را خوشحال کند، بلکه باید ببینیم آیا می‌توانیم در کنار هم مسیر مشترکی را طی کنیم و در برابر مسئولیت‌های زندگی پاسخ‌گو باشیم.

کارشناس علوم قرآن و حدیث با بیان اینکه توجه به اخلاق و ویژگی‌های شخصیتی در انتخاب همسر اهمیت فراوانی دارد، عنوان کرد: فضیلت‌مندی، صبوری، مسئولیت‌پذیری، کنترل خشم، گذشت و پایبندی به تعهدات، از ویژگی‌هایی هستند که باید در شناخت طرف مقابل مورد توجه قرار گیرند. زندگی مشترک فقط به روزهای آرام و شرایط مطلوب محدود نیست و زوجین باید برای مواجهه با مشکلات و اختلاف‌ها نیز آمادگی داشته باشند.

شناخت باورها و ارزش‌ها برای تفاهم پایدار زناشویی

صدوقی با تأکید بر اهمیت هم‌سویی فکری و اخلاقی زوجین، افزود: پیش از ازدواج باید درباره باورها، ارزش‌ها، اولویت‌ها و انتظارات طرفین شناخت کافی به دست آورد. لازم است مشخص شود هر یک از دو نفر چه برداشتی از زندگی مشترک دارد، چه هدف‌هایی را دنبال می‌کند و در مواجهه با مسائل و مشکلات، چه رویکردی در پیش می‌گیرد؛ زیرا ناآگاهی از تفاوت دیدگاه‌ها و انتظارات می‌تواند زمینه‌ساز اختلاف‌های جدی شود.

وی با اشاره به اهمیت تعیین اهداف مشترک در زندگی زناشویی، بیان کرد: زوجین باید درباره اولویت‌های زندگی، انتظارات متقابل، شیوه مواجهه با مشکلات و مسیری که می‌خواهند در کنار یکدیگر طی کنند، به شناخت و تفاهم برسند. مشخص‌بودن هدف‌ها به آن‌ها کمک می‌کند تصمیم‌های روزمره خود را با مسیر کلی زندگی هماهنگ کنند و هنگام بروز اختلاف نیز به‌جای تمرکز صرف بر خواسته‌های فردی، راه‌حلی متناسب با منافع مشترک پیدا کنند.

کارشناس علوم قرآن و حدیث با اشاره به ضرورت توجه به دغدغه‌های اجتماعی در همسرگزینی، تصریح کرد: یکی از موضوعاتی که باید در شناخت طرف مقابل مورد توجه قرار گیرد، نگاه او به جامعه و میزان احساس مسئولیتش در برابر دیگران است. باید دید آیا فرد تنها به منافع و آسایش شخصی خود فکر می‌کند یا نسبت به مسائل پیرامون خود نیز دغدغه دارد. داشتن نگاه مشترک به مسئولیت‌های اجتماعی می‌تواند به زوجین کمک کند زندگی خود را در مسیری فراتر از خواسته‌های فردی سامان دهند.

صدوقی با بیان اینکه ازدواج نباید تنها به تأمین نیازهای روزمره محدود شود، اذعان کرد: تأمین مسکن، هزینه‌های زندگی، امکانات رفاهی، تفریح و آرامش شخصی، از مسائل مهم زندگی مشترک است، اما همه ابعاد ازدواج را در بر نمی‌گیرد. اگر انتخاب همسر فقط بر اساس این نیازها انجام شود، بخش مهمی از ظرفیت زندگی مشترک برای رشد فردی، مسئولیت‌پذیری و مشارکت در امور اجتماعی نادیده گرفته می‌شود.

وی با تأکید بر ضرورت شناخت نیازهای متقابل، گفت: انسان به محبت، دوستی و احساس تعلق نیاز دارد. در نظریه سلسله‌مراتب نیازهای مزلو نیز نیاز به عشق، دوستی و تعلق جایگاه مشخصی دارد. ازدواج یکی از مسیرهای مهم پاسخ‌گویی به این نیازهاست، اما تحقق این هدف به شناخت متقابل، تعامل سالم و توانایی ایجاد رابطه‌ای پایدار میان زن و مرد وابسته است.

این کارشناس مسائل دینی افزود: زندگی مشترک تنها با کنار هم قرارگرفتن دو نفر شکل نمی‌گیرد، بلکه به تعامل سالم در سه حوزه شناختی، رفتاری و عاطفی نیاز دارد. زن و مرد باید بتوانند یکدیگر را بشناسند، احساسات و خواسته‌های خود را به شیوه‌ای درست بیان کنند و در رفتارهای روزمره نیز برای حفظ رابطه و حل مشکلات تلاش داشته باشند. نبود شناخت و مهارت‌های ارتباطی می‌تواند حتی در صورت وجود علاقه عاطفی، زندگی مشترک را با دشواری مواجه کند.

خانواده سالم زیربنای رشد و سلامت جامعه

صدوقی با اشاره به جایگاه خانواده در سلامت جامعه، اذعان کرد: خانواده یکی از بنیادی‌ترین نهادهای اجتماعی است و سلامت آن نقش مهمی در رشد فردی و سلامت جامعه دارد؛ نمی‌توان از رشد و توسعه پایدار جامعه سخن گفت، اما از جایگاه خانواده و کیفیت روابط درون آن غافل شد. خانواده محیطی برای شکل‌گیری شخصیت، رشد عاطفی و تربیت انسان است و توجه به بنیان‌های آن باید از مرحله انتخاب همسر آغاز شود.

وی با اشاره به جایگاه خانواده و پیوند زناشویی در فرهنگ اسلامی، افزود: در آموزه‌های اسلامی، خانواده و روابط میان اعضای آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و به حفظ حرمت افراد در این نهاد توجه شده است؛ در روایتی از امام صادق (ع)، هنگامی که فردی به مادر خدمتکار خود توهین می‌کند، امام نسبت به این رفتار واکنش نشان می‌دهد؛ این موضوع نشان می‌دهد که حرمت انسان‌ها و خانواده آن‌ها نباید به دلیل جایگاه اجتماعی یا شرایط زندگی‌شان نادیده گرفته شود.

این دکترای علوم قرآن و حدیث با اشاره به تأثیر هویت خانوادگی بر زندگی انسان، بیان کرد: خانواده از نهادهایی است که می‌تواند احساس تعلق، امنیت و هویت را در افراد تقویت کند. برخورداری از روابط خانوادگی سالم و حمایت عاطفی اعضای خانواده در شکل‌گیری شخصیت افراد مؤثر است و نبود این پیوندها یا آسیب‌دیدن آن‌ها می‌تواند زمینه‌ساز مشکلات روانی و عاطفی شود؛ بنابراین، حفظ و تقویت خانواده اهمیت فراوانی دارد.

صدوقی با اشاره به نقش زن و مرد در خانواده و جامعه، تصریح کرد: در نگاه مورد بحث، زن در محیط خانواده می‌تواند پناهگاه عاطفی همسر و فرزندان باشد و مرد نیز در عرصه اجتماعی و در مواجهه با مسائل بیرونی، تکیه‌گاه همسر و فرزندان خود باشد؛ این نقش‌ها به معنای بی‌توجهی به مسئولیت‌های مشترک نیست، بلکه نشان می‌دهد زن و مرد باید با شناخت جایگاه و مسئولیت‌های خود، برای تأمین آرامش، امنیت و رشد اعضای خانواده تلاش کنند.

گفتگوی مؤثر و مدیریت اختلاف‌های زندگی مشترک

وی مهارت‌های ارتباطی را از عوامل مؤثر در مدیریت زندگی مشترک دانست و گفت: زوجین باید بتوانند خواسته‌ها، نیازها، نگرانی‌ها و انتظارات خود را به‌درستی بیان کنند و در مقابل، شنونده خوبی برای یکدیگر باشند؛ شیوه گفتگو در روابط زناشویی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا برخوردهای پرخاشگرانه می‌تواند به رابطه آسیب بزند و سکوت یا ناتوانی در بیان نیازها نیز ممکن است باعث انباشته‌شدن اختلاف‌ها شود.

این کارشناس مسائل دینی افزود: در ارتباط سالم، افراد نه با پرخاشگری خواسته خود را تحمیل می‌کنند و نه به شکلی منفعلانه از بیان نیازها و دیدگاه‌هایشان صرف‌نظر می‌کنند، بلکه تلاش می‌کنند ضمن احترام به طرف مقابل، خواسته‌ها و مرزهای خود را روشن و محترمانه بیان کنند؛ چنین شیوه‌ای می‌تواند به کاهش تنش‌ها، درک متقابل و مدیریت بهتر اختلاف‌های زندگی مشترک کمک کند.

صدوقی با تأکید بر اهمیت شناخت نیازهای متقابل و رعایت مرزهای ارتباطی، خاطرنشان کرد: زوجین باید بدانند که نیازها و انتظارات یکسانی ندارند و برای حفظ رابطه لازم است درباره این تفاوت‌ها گفتگو کنند؛ شناخت خواسته‌های یکدیگر، احترام به مرزهای ارتباطی و تلاش برای رسیدن به تفاهم، از اقداماتی است که می‌تواند به تقویت رابطه و جلوگیری از تبدیل‌شدن اختلاف‌های کوچک به مشکلات جدی کمک کند.

وی در پایان با اشاره به ضرورت ارزیابی مستمر رفتارها و تصمیم‌های زوجین، گفت: زندگی مشترک به توجه و مراقبت مداوم نیاز دارد. زن و مرد باید به‌طور مستمر بررسی کنند که تصمیم‌ها و رفتارهایشان تا چه اندازه با اهداف و اولویت‌های مشترک هماهنگ است و آیا به رشد فردی، تقویت خانواده و انجام مسئولیت‌هایشان کمک می‌کند یا خیر؛ چنین بازنگری‌ به زوجین کمک می‌کند نقاط ضعف رابطه را بشناسند و برای بهبود آن تلاش کنند.

انتهای خبر/