شهرام فتاحی در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ اظهار داشت: افزایش توان مقاومت و حملات مکرر به مواضع آمریکا در عراق و سوریه، هزینه‌های نظامی و سیاسی حضور واشنگتن را افزایش داده و این کشور را به کاهش نیروهای رزمی و تغییر الگوی حضور خود به حضور محدود و مستشاری سوق داده است.

وی افزود: بر اساس نظریه بازدارندگی نامتقارن و الگوی جنگ چریکی، مقاومت با حملات مکرر به پایگاه‌های آمریکا و استفاده از پهپاد و راکت توانست هزینه‌های حضور نظامی این کشور را افزایش دهد؛ از منظر نظریه موازنه قدرت نیز، این فشارها بر معادلات قدرت در عراق و منطقه اثر گذاشته است.

عضو هیأت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه تصریح کرد: مقاومت با نمایش توان موشکی و پهپادی خود، هزینه‌های سیاسی و نظامی حضور آمریکا را افزایش داد و واشنگتن را به سمت مذاکره، تغییر مأموریت و خروج تدریجی نیروهای رزمی سوق داد. در نتیجه، حضور آمریکا از یک حضور نظامی گسترده به حضوری محدودتر و آسیب‌پذیرتر تغییر کرده است.

تغییر الگوی حضور نظامی آمریکا در عراق

عضو هیأت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه گفت: تجربه خروج نیروهای آمریکایی از عراق در سال ۲۰۱۱ و بازگشت آن‌ها پس از ظهور داعش نشان می‌دهد که خروج نیروهای رزمی لزوماً به معنای پایان نفوذ آمریکا نیست، بلکه می‌تواند بیانگر تغییر شیوه حضور و کاهش هزینه‌های حضور مستقیم باشد.

فتاحی با اشاره به اهداف اولیه آمریکا در عراق، بیان کرد: سرنگونی رژیم صدام، خلع سلاح ادعایی کشتار جمعی، مبارزه با تروریسم، دموکراسی‌سازی و ایجاد موقعیتی راهبردی برای کنترل منابع انرژی، مهار ایران و محور مقاومت، از اهداف اصلی آمریکا بود؛ اما این کشور در تحقق بخشی از اهداف بلندمدت خود با ناکامی مواجه شد.

وی ادامه داد: اگرچه سرنگونی صدام به‌عنوان یکی از اهداف کوتاه‌مدت آمریکا محقق شد، اما سلاح‌های کشتار جمعی که یکی از ادعاهای اصلی برای توجیه حمله بود، یافت نشد و روند دموکراسی‌سازی نیز با ناامنی، ظهور داعش و گسترش تروریسم همراه شد؛ در نهایت، کنترل کامل عراق، مهار ایران و ایجاد یک پایگاه دائمی و بدون چالش در این کشور محقق نشد.

عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه گفت: از منظر نظریه واقع‌گرایی، حمله آمریکا به عراق را می‌توان تلاشی برای نمایش قدرت و تغییر موازنه منطقه‌ای در جهت تثبیت هژمونی واشنگتن دانست؛ با این حال، هزینه‌های انسانی و مالی سنگین جنگ، مشروعیت و جایگاه آمریکا را در منطقه با چالش مواجه کرد و بر نگاه افکار عمومی عراق نسبت به این کشور تأثیر گذاشت.

هزینه‌های انسانی و مالی جنگ آمریکا در عراق

فتاحی با اشاره به هزینه‌های بیش از دو دهه حضور آمریکا در عراق، عنوان کرد: برای واشنگتن بیش از ۴ هزار و ۵۰۰ کشته، ده‌ها هزار مجروح و هزینه‌ای بالغ بر ۲ تریلیون دلار مطرح شده است. از سوی دیگر، مردم عراق با صدها هزار کشته، میلیون‌ها آواره، تخریب زیرساخت‌ها، گسترش فساد و تشدید فرقه‌گرایی مواجه شدند.

وی افزود: از منظر هزینه ـ فایده، مقایسه هزینه‌های تحمیل‌شده با دستاوردهای راهبردی آمریکا، پرسش‌های جدی درباره نتیجه این حضور ایجاد می‌کند؛ در مقابل، افزایش نفوذ ایران و جریان‌های مقاومت در عراق نشان داد که بخشی از اهداف بلندمدت واشنگتن با موانع جدی روبه‌رو شده است.

عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه درباره تداوم نفوذ آمریکا در عراق، گفت: خروج نیروهای رزمی به معنای پایان حضور آمریکا نیست و واشنگتن همچنان می‌تواند از طریق پیمان‌های امنیتی، حضور مستشاری، شرکت‌های خصوصی نظامی و ظرفیت‌های دیپلماتیک، بخشی از نفوذ خود را حفظ کند.

فتاحی تصریح کرد: آمریکا با حفظ سفارت خود در بغداد، روابط سیاسی با احزاب و جریان‌های مختلف، ابزارهای اقتصادی و مالی و سازوکارهای مرتبط با دلار، همچنان ظرفیت اثرگذاری بر تحولات عراق را دارد؛ در حوزه نفت نیز شرکت‌هایی مانند اکسان‌موبیل و شورون در برخی قراردادها و فعالیت‌های نفتی عراق حضور داشته‌اند و آمریکا از مسیرهای مختلف بر سازوکارهای مرتبط با صادرات نفت و درآمدهای نفتی این کشور نفوذ غیرمستقیم دارد.

ابزارهای سیاسی و اقتصادی نفوذ آمریکا در عراق

وی ادامه داد: از منظر نظریه وابستگی، پیوندهای اقتصادی و مالی می‌تواند عراق را در مدار اقتصاد جهانی تحت رهبری قدرت‌های بزرگ نگه دارد و نوعی وابستگی ساختاری ایجاد کند؛ با این حال، مقاومت سیاسی و اجتماعی در عراق موجب محدود شدن دامنه نفوذ آمریکا نسبت به دوره حضور نظامی مستقیم شده است.

عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه مهم‌ترین دستاورد مقاومت را تغییر ماهیت حضور آمریکا در عراق دانست و گفت: مقاومت توانست با افزایش هزینه‌های نظامی و سیاسی حضور آمریکا، این کشور را از الگوی حضور نظامی گسترده به سمت حضور محدودتر و متکی بر ابزارهای غیرمستقیم سوق دهد؛ از این منظر، پایان دوره اشغال نظامی مستقیم و گسترده و افزایش نقش مقاومت در معادلات عراق، از مهم‌ترین تحولات این روند است.

فتاحی در پایان خاطرنشان کرد: با وجود تداوم بخشی از نفوذ سیاسی، اقتصادی و امنیتی آمریکا، مهم‌ترین تحول ایجادشده، تغییر ماهیت حضور این کشور از قدرت نظامی مستقیم به نفوذ چندلایه و غیرمستقیم است و تحولات داخلی عراق و تداوم فشارهای سیاسی و امنیتی مقاومت می‌تواند بر میزان و شکل این نفوذ در آینده اثرگذار باشد.

انتهای خبر/