به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ تأکید اخیر یک فرمانده کل‌قوا بر ضرورت «مراقبت از وحدت ملی»، در ظاهر یک توصیه ساده اما در واقع حامل پیامی چندلایه و هشدارآمیز درباره وضعیت سیاسی، اجتماعی و امنیتی کشور است؛ پیامی که نمی‌توان آن را صرفاً در سطح یک جمله معمولی تحلیل کرد.

در بزنگاه‌های تاریخی، واژه‌ها تنها ابزار بیان نیستند، بلکه نشانه‌هایی از تشخیص شرایط و جهت‌گیری‌های راهبردی محسوب می‌شوند؛ از این منظر، اشاره به وحدت ملی بیش از آنکه یک شعار باشد، بازتاب نگرانی نسبت به روندهای درونی جامعه است.

این نگرانی، ریشه در تحولات امروز جامعه دارد؛ جایی که فضای سیاسی تحت تأثیر شکاف‌های فزاینده، رقابت‌های غیرسازنده و دوگانه‌سازی‌های پرتنش قرار گرفته است؛ شرایطی که به‌تدریج سرمایه اجتماعی را در معرض فرسایش قرار می‌دهد.

در چنین فضایی، رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی نیز نقش دوگانه‌ای یافته‌اند؛ از یک‌سو ابزار اطلاع‌رسانی و از سوی دیگر بستری برای بازتولید و تشدید اختلافات. این وضعیت، سطح بی‌اعتمادی عمومی را افزایش داده و انسجام اجتماعی را تحت فشار قرار داده است.

تحلیل روندهای امنیتی نشان می‌دهد راهبرد تهدیدات نیز تغییر کرده است؛ اگر در گذشته تمرکز بر درگیری‌های مستقیم بود، امروز محور اصلی بر نفوذ در لایه‌های اجتماعی، ذهنی و هویتی جوامع قرار گرفته است؛ جایی که انسجام داخلی هدف اصلی محسوب می‌شود.

در این چارچوب، تحریک شکاف‌های قومی، مذهبی و سیاسی و همچنین تقویت فضای ناامیدی و بی‌اعتمادی، به‌عنوان ابزارهای اصلی در راهبردهای جدید فشار مورد توجه قرار گرفته است؛ همین مسئله اهمیت انسجام ملی را دوچندان می‌کند.

از همین رو، تأکید بر وحدت ملی در واقع یادآور این واقعیت است که امنیت پایدار صرفاً با ابزارهای نظامی تضمین نمی‌شود، بلکه به میزان همبستگی اجتماعی و اعتماد عمومی وابسته است؛ مؤلفه‌ای که درون جامعه شکل می‌گیرد.

در عین حال، وحدت ملی به معنای حذف اختلاف نظر یا سرکوب دیدگاه‌های متفاوت نیست، بلکه مستلزم ایجاد سازکارهایی برای شنیده‌شدن صداهای مختلف و افزایش احساس مشارکت در تصمیم‌سازی‌هاست؛ موضوعی که نقش مهمی در تقویت اعتماد دارد.

کارشناسان بر این باورند که بخشی از تهدیدهای فعلی نه از بیرون، بلکه از درون و در قالب تشدید منازعات سیاسی و رقابت‌های فرسایشی شکل می‌گیرد؛ روندی که در صورت تداوم می‌تواند بنیان‌های همگرایی اجتماعی را تضعیف کند.

در این میان، نقش کنشگران سیاسی و رسانه‌ای تعیین‌کننده است؛ هرگونه دامن‌زدن به قطبی‌سازی یا تبدیل اختلاف نظر به بحران، می‌تواند هزینه‌های اجتماعی گسترده‌ای به همراه داشته باشد و فضای عمومی را متشنج‌تر کند.

در نهایت، تأکید بر وحدت ملی را می‌توان هشداری نسبت به ضرورت بازگشت به منطق گفتگو، کاهش تنش‌های سیاسی و اولویت‌دادن به منافع ملی بر منافع جناحی دانست؛ ضرورتی که در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود.

پیام اصلی این تأکید روشن است: انسجام اجتماعی، آخرین و مهم‌ترین سپر در برابر تهدیدهای پیچیده امروز است؛ سپری که بدون آن، هیچ ساختار امنیتی پایداری قابل تصور نخواهد بود.

نویسنده: مجتبی جنگلی‌نیا؛ فعال رسانه‌