نامدار یوسفوند در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ با تأکید بر اینکه راهپیمایی اربعین امروز از یک مناسک مذهبی فراتر رفته و به یک پدیده تمدنی در جهان اسلام تبدیل شده است، اظهار داشت: اربعین نمونه‌ای کم‌نظیر از شکل‌گیری یک جریان اجتماعی مبتنی بر ایمان، هویت مشترک، ارزش‌های انسانی و مشارکت مردمی است که ظرفیت اثرگذاری در عرصه فرهنگی و بین‌المللی را پیدا کرده است.

وی افزود: تمدن‌ها تنها با قدرت اقتصادی و سیاسی شکل نمی‌گیرند، بلکه نیازمند مجموعه‌ای از عناصر فرهنگی، ارزشی، هویتی و اجتماعی هستند و اربعین به‌عنوان یک حرکت گسترده مردمی، بسیاری از این مؤلفه‌ها را در یک تجربه اجتماعی بزرگ به نمایش گذاشته است.

عضو هیأت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه رازی کرمانشاه تصریح کرد: مهم‌ترین ویژگی اربعین، مردمی بودن این حرکت عظیم است؛ اجتماعی که بدون اتکا به ساختارهای رسمی قدرت و با تکیه بر ایمان، محبت، اعتماد عمومی و اراده جمعی میلیون‌ها انسان شکل گرفته و به همین دلیل می‌توان آن را نمونه‌ای برجسته از قدرت اجتماعی ملت‌ها دانست.

یوسفوند ادامه داد: اربعین نشان می‌دهد در جهان امروز، ملت‌ها نیز می‌توانند در تولید معنا، ایجاد همگرایی فرهنگی و شکل‌دهی به جریان‌های اثرگذار نقش‌آفرین باشند و تنها دولت‌ها و ساختارهای رسمی، بازیگران عرصه جهانی نیستند.

قدرت نرم اربعین در معادلات فرهنگی جهان اسلام

وی با اشاره به جایگاه اربعین به‌عنوان جلوه‌ای از قدرت نرم جهان اسلام، گفت: قدرت این حرکت بر پایه ابزارهای مادی و سیاسی نیست، بلکه از ایمان، معنویت، هویت مشترک و انسجام اجتماعی سرچشمه می‌گیرد و توانسته پیام خود را فراتر از مرزهای جغرافیایی به افکار عمومی جهان منتقل کند.

استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه رازی کرمانشاه تصریح کرد: اربعین را می‌توان یکی از نمونه‌های برجسته بازیگران غیردولتی در عرصه روابط بین‌الملل دانست؛ جریانی که بدون برخورداری از ساختار رسمی سیاسی، توانسته با تکیه بر سرمایه اجتماعی و باورهای مشترک، بر معادلات فرهنگی و اجتماعی اثرگذار باشد.

یوسفوند با بیان اینکه اربعین امتداد تاریخی نهضت عاشورا است، عنوان کرد: عاشورا یک الگوی فکری مبتنی بر حقیقت‌خواهی، عدالت‌طلبی، آزادگی و مقابله با ظلم ارائه کرد و اربعین این مفاهیم را از سطح اندیشه به یک تجربه اجتماعی گسترده تبدیل کرده است.

وی افزود: ماندگاری پیام عاشورا نشان داد قدرت حقیقی همواره در اختیار ابزارهای مادی نیست؛ بلکه آنچه در تاریخ باقی می‌ماند، ارزش‌ها و آرمان‌هایی است که بر پایه حقیقت، عدالت و فداکاری شکل گرفته‌اند.

عضو هیأت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه رازی کرمانشاه با اشاره به حضور میلیون‌ها انسان در راهپیمایی اربعین، گفت: این اجتماع عظیم نشان می‌دهد ارزش‌های برخاسته از عاشورا همچنان توان ایجاد حرکت اجتماعی دارند و می‌توانند نسل‌های مختلف را حول یک آرمان مشترک گردهم آورند.

یوسفوند با اشاره به شکل‌گیری هویت فراملی در اربعین، اذعان کرد: این حرکت با عبور از مرزهای جغرافیایی، قومی و فرهنگی، انسان‌هایی از ملت‌ها و فرهنگ‌های مختلف را حول ارزش‌های مشترک انسانی و الهی گرد هم آورده و نمونه‌ای از شکل‌گیری یک هویت فراتر از مرزبندی‌های معمول است.

وی تصریح کرد: شکل‌گیری چنین هویتی یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های تمدنی اربعین است؛ زیرا تمدن‌ها زمانی شکل می‌گیرند که انسان‌ها بر اساس یک نظام معنایی مشترک، احساس تعلق، مسئولیت و مشارکت پیدا کنند.

نقش اربعین در آینده تمدن اسلامی

عضو هیأت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه رازی کرمانشاه با تأکید بر نسبت اربعین با آینده تمدن اسلامی، گفت: تمدن نوین اسلامی نیازمند عناصری همچون هویت مشترک، نظام ارزشی، مشارکت اجتماعی و افق مشترک میان ملت‌هاست و اربعین به‌عنوان یک حرکت مردمی، ظرفیت گردهم آوردن این مؤلفه‌ها را در یک تجربه عینی و اجتماعی دارد.

یوسفوند افزود: اربعین همچنین یک الگوی اجتماعی از مشارکت، ایثار، مواسات و مسئولیت‌پذیری ارائه کرده است؛ الگویی که در آن خدمت‌رسانی و همکاری مردم به یک فرهنگ عمومی تبدیل می‌شود و ظرفیت‌های نهفته جوامع انسانی را آشکار می‌کند.

وی با اشاره به نقش اربعین در انتقال فرهنگ و حافظه تاریخی به نسل‌های آینده، عنوان کرد: یکی از مهم‌ترین کارکردهای این حرکت، زنده نگه داشتن مفاهیم عاشورا برای نسل‌های جدید است؛ نسلی که از طریق تجربه اربعین با ارزش‌هایی همچون عدالت‌خواهی، ایثار، مسئولیت‌پذیری و دفاع از حقیقت پیوند می‌خورد.

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی ادامه داد: انتقال این مفاهیم به نسل آینده، یکی از پایه‌های ماندگاری هر جریان تمدنی است؛ زیرا تمدن‌ها زمانی استمرار پیدا می‌کنند که ارزش‌ها و آرمان‌های آن‌ها میان نسل‌های مختلف منتقل شود.

یوسفوند با اشاره به اینکه اربعین به یک رسانه زنده فرهنگی تبدیل شده است، گفت: این حرکت پیام خود را تنها از طریق سخن منتقل نمی‌کند، بلکه حضور انسان‌ها، رفتارهای اجتماعی، خدمت‌رسانی و تعامل میان ملت‌ها، خود حامل یک پیام فرهنگی و تمدنی است.

وی افزود: در شرایطی که جنگ روایت‌ها در جهان امروز اهمیت زیادی پیدا کرده است، اربعین به‌عنوان یک واقعیت اجتماعی و میدانی می‌تواند روایت مستقلی از هویت، معنویت، عدالت‌خواهی و مقاومت ارائه دهد.

مطالعات علمی پیرامون پدیده تمدنی اربعین

استاد گروه علوم سیاسی دانشگاه رازی کرمانشاه با تأکید بر ضرورت نگاه علمی به پدیده اربعین، گفت: دانشگاه‌ها و نخبگان باید ابعاد مختلف این حرکت را در حوزه‌های جامعه‌شناسی، علوم سیاسی، فرهنگ، ارتباطات و مطالعات تمدنی بررسی کنند؛ چراکه اربعین یک موضوع مهم برای شناخت ظرفیت‌های اجتماعی و فرهنگی جهان معاصر است.

یوسفوند خاطرنشان کرد: مطالعه علمی اربعین می‌تواند به شناخت بهتر سازوکارهای شکل‌گیری سرمایه اجتماعی، مشارکت مردمی و جریان‌های فرهنگی فرامرزی کمک کند و زمینه تولید ادبیات علمی درباره این پدیده را فراهم آورد.

وی در پایان تأکید کرد: اربعین را می‌توان یکی از جلوه‌های مهم تمدن‌سازی مبتنی بر ارزش‌های معنوی دانست؛ حرکتی که با پیوند میان ایمان، هویت، عدالت‌خواهی و مشارکت مردمی، ظرفیت ایجاد یک جریان فرهنگی اثرگذار در سطح جهانی را به نمایش گذاشته است.

انتهای خبر/