محمد ویسی‌چمه در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ با اشاره به حمله به مراسم عروسی در سیریک هرمزگان، این اقدام را نقض آشکار حقوق بین‌الملل بشردوستانه و مصداق جنایت جنگی دانست و اظهار داشت: حمله به یک مراسم عروسی و هدف قرار دادن افراد غیرنظامی، نشان‌دهنده استیصال، درماندگی و واماندگی آمریکا در عرصه نظامی است؛ چراکه اگر آمریکا از قدرت و برتری نظامی برخوردار بود، هیچ‌گاه به سراغ حمله به اماکن غیرنظامی و افراد غیرنظامی و ایجاد رعب و وحشت نمی‌رفت.

وی افزود: هدف آمریکا از چنین خونریزی‌ها و اقداماتی، ایجاد رعب و وحشت در میان غیرنظامیان است تا فشار ناشی از این اقدامات به جامعه منتقل شود و مردم، حاکمیت را برای پذیرش خواسته‌های آمریکا تحت فشار قرار دهند؛ اما ملت ایران در طول تاریخ و به‌ویژه در دوران جنگ تحمیلی اول و جنگ تحمیلی اخیر ثابت کرده است که در مقابل دشمن متجاوز هیچ‌گاه کوتاه نخواهد آمد و تسلیم نخواهد شد.

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه تصریح کرد: این نقشه شوم آمریکا نیز مانند سایر نقشه‌ها و دسیسه‌های آن نقش بر آب خواهد شد؛ چراکه مردم ایران، به تعبیر رهبر شهید انقلاب، مردمی هستند که پای کار انقلاب ایستاده‌اند و در برابر فشار و تهدید دشمن عقب‌نشینی نمی‌کنند.

ابعاد حقوقی حمله به غیرنظامیان در حقوق بین‌الملل

ویسی‌چمه در تشریح ابعاد حقوقی حمله به مراسم عروسی در سیریک، گفت: در حقوق بین‌الملل مجموعه‌ای از قواعد و مقررات تحت عنوان حقوق بین‌الملل بشردوستانه وجود دارد که از اسناد و کنوانسیون‌های مختلف بین‌المللی تشکیل شده است؛ از جمله کنوانسیون‌های چهارگانه ژنو ۱۹۴۹ و پروتکل‌های اول و دوم الحاقی سال ۱۹۷۷.

وی افزود: آنچه در این اسناد مورد تأکید قرار گرفته، اصل تفکیک است؛ اصل تفکیک یکی از اصول بنیادین حقوق بین‌الملل بشردوستانه محسوب می‌شود و بر تفکیک میان اهداف نظامی و غیرنظامی، اماکن نظامی و غیرنظامی و افراد نظامی و غیرنظامی تأکید دارد.

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه با اشاره به بند یک ماده ۳۵ پروتکل اول الحاقی ۱۹۷۷، بیان کرد: حق طرف‌های مخاصمه در انتخاب شیوه‌ها و وسایل جنگی، مطلق و نامحدود نیست؛ در اینجا بحث دیگری تحت عنوان حق توسل به زور وجود دارد که بررسی می‌کند اساساً آغاز یک جنگ مشروع بوده یا اینکه تجاوز صورت گرفته است؛ اما پس از آغاز یک جنگ، صرف‌نظر از مبنای شروع آن، طرفین درگیری موظف‌اند قواعد حقوق بین‌الملل بشردوستانه را رعایت کنند.

ویسی‌چمه ادامه داد: حتی کشوری که در مقام دفاع از حاکمیت و سرزمین خود قرار دارد، طبق قواعد حقوق بین‌الملل ملزم به رعایت یک‌سری قوانین و مقررات است و اصل بنیادین در این زمینه همان تفکیک میان اهداف نظامی و غیرنظامی است.

ممنوعیت رنج بیهوده در جریان مخاصمات مسلحانه

وی با اشاره به بند دوم ماده ۳۵ پروتکل اول الحاقی، گفت: استفاده از سلاح‌ها، پرتابه‌ها، مواد و شیوه‌های جنگی که ماهیتاً موجب رنج بیهوده می‌شوند، ممنوع است؛ یعنی حتی اگر قرار باشد علیه یک فرد نظامی از سلاحی استفاده شود، این سلاح باید صرفاً فرد نظامی فعال را از صحنه درگیری خارج کند و نباید به‌گونه‌ای باشد که رنج بیهوده و غیرضروری بر او تحمیل کند.

این استاد دانشگاه ادامه داد: برای نمونه، فردی که در جنگ مجروح می‌شود و به‌دلیل استفاده از سلاح‌های ممنوع یا روش‌های جنگی خاص، سال‌ها پس از پایان جنگ همچنان از آثار آن رنج می‌برد، نمونه‌ای از رنج بیهوده‌ای است که حقوق بین‌الملل بشردوستانه در پی جلوگیری از آن است؛ در حالی که ممکن است در صورت استفاده از یک سلاح متعارف، دوره درمان او بسیار کوتاه‌تر باشد و برای مدت محدودی از صحنه جنگ خارج شود.

ویسی‌چمه تأکید کرد: حقوق بین‌الملل بشردوستانه به‌دنبال آن است که حملات صرفاً متوجه افراد نظامی و اماکن نظامی باشد و مطلقاً افراد غیرنظامی، اماکن غیرنظامی و زیرساخت‌های غیرنظامی هدف قرار نگیرند.

وی با اشاره به ماده ۴۸ پروتکل اول الحاقی، گفت: طبق این ماده، طرفین هر مخاصمه باید همواره میان سکنه غیرنظامی و افراد نظامی و همچنین اموال غیرنظامی و اهداف نظامی تفکیک قائل شوند و عملیات خود را فقط متوجه اهداف نظامی کنند.

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه با اشاره به ماده ۵۷ پروتکل اول الحاقی، ادامه داد: طرف‌های مخاصمه حتی از انجام حمله‌ای که احتمال می‌رود به‌صورت اتفاقی موجب وارد آمدن خسارت جانی به غیرنظامیان، مجروح شدن آن‌ها یا آسیب به اموال غیرنظامی شود، منع شده‌اند؛ بنابراین اگر در حمله به یک هدف نظامی احتمال آسیب دیدن غیرنظامیان و اموال غیرنظامی وجود داشته باشد، باید از انجام آن حمله خودداری شود.

ویسی‌چمه تصریح کرد: در بحث مخاصمات مسلحانه، تنها اهداف مشروع، افراد نظامی و اهداف نظامی هستند؛ بنابراین حمله آمریکا به مراسم عروسی در سیریک، فارغ از اینکه آمریکا چه توجیهی برای آن مطرح کند، یک حمله عامدانه به هدفی غیرنظامی و افراد غیرنظامی بوده است.

وی با اشاره به سابقه حملات آمریکا در مناطق مختلف جهان، گفت: این مسئله فقط مختص ایران یا حتی مواردی مانند مدرسه میناب و ورزشگاه لامرد نیست؛ بلکه پیش از این نیز در ویتنام، افغانستان، عراق و مناطق مختلفی که آمریکا درگیر جنگ شده یا جنگی را آغاز کرده، حملاتی علیه افراد غیرنظامی صورت گرفته است.

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه افزود: یکی از رویکردهای ارتش آمریکا در این جنگ‌ها، حمله به افراد غیرنظامی بوده و هدف آن نیز ایجاد رعب و وحشت و وارد کردن فشار بر مردم غیرنظامی است؛ وگرنه امروز اگر کشوری، به‌ویژه آمریکا که خود را یک ابرقدرت و کشوری پیشرفته از نظر نظامی می‌داند، ادعا کند که حمله به دلیل اشتباه یا انحراف موشک از هدف اصلی صورت گرفته، این ادعا به‌سادگی قابل توجیه و باور نیست.

ویسی‌چمه با اشاره به پیشرفت فناوری تسلیحات نظامی، اذعان کرد: امروزه تسلیحات جنگی دقیق و هدایت‌پذیر هستند و موشک‌هایی که آمریکا در این جنایت در سیریک استفاده کرده، از پیشرفته‌ترین موشک‌های این کشور بوده که قابلیت هدایت تا لحظه آخر را داشته‌اند؛ بنابراین این مسئله نشان‌دهنده عامدانه بودن حمله است.

وی خاطرنشان کرد: جدای از اینکه چنین حمله‌ای بر اساس قواعد حقوق بین‌الملل ممنوع است، بند «ب» ماده ۸ اساسنامه دیوان بین‌المللی کیفری نیز این نوع حملات را در چارچوب جنایت جنگی قرار می‌دهد؛ هدایت حملات علیه مردم غیرنظامی، هدایت حملات علیه اهداف غیرنظامی و حمله یا بمباران شهرها، روستاها و مناطق مسکونی، در صورت تحقق شرایط مقرر، از مصادیق جنایت جنگی محسوب می‌شود.

 عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه عنوان کرد: اگر یک دیوان بین‌المللی عادلانه یا سازمان‌های بین‌المللی اراده و تصمیم لازم برای برخورد با این اقدامات را داشتند، باید با رئیس‌جمهور آمریکا و فرماندهان ارشد نظامی این کشور به‌عنوان جنایتکاران جنگی برخورد و آن‌ها را محاکمه می‌کردند.

ویسی‌چمه افزود: از منظر حقوق بین‌الملل، این حمله هم اقدامی ناجوانمردانه و مغایر با قواعد حقوقی و نقض فاحش کنوانسیون چهارم ژنو و پروتکل اول الحاقی ۱۹۷۷ است و هم بر اساس اسناد حقوق بین‌الملل می‌تواند در زمره جنایات جنگی قرار گیرد.

حضور نظامی آمریکا و تشدید ناامنی منطقه‌ای

وی در ادامه درباره پیامدهای حضور نظامی آمریکا در غرب آسیا و خلیج فارس برای امنیت منطقه و جهان، گفت: من معتقدم پیامدهای حضور آمریکا نه‌فقط برای منطقه، بلکه برای کل جهان قابل توجه است. جنگ اخیر نشان داد که عامل بی‌ثباتی و ناامنی در خلیج فارس، ارتش تروریستی آمریکا است.

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه افزود: آمریکا در منطقه حضور پیدا کرده و متأسفانه برخی حکومت‌های عربی با در اختیار قرار دادن پایگاه‌های نظامی به آمریکا، زمینه حضور نظامی این کشور را فراهم کرده‌اند؛ حتی هزینه احداث و تأسیس برخی از این پایگاه‌ها نیز از سوی کشورهای عربی پرداخت شده است.

ویسی‌چمه ادامه داد: آمریکا با این ادعا که ایران ممکن است منابع کشورهای عربی را تهدید یا به آن‌ها حمله کند، این مسئله را برای کشورهای عربی به‌گونه‌ای جا انداخته بود که تنها راه تأمین امنیت در برابر ایران، برخورداری از حمایت ارتش آمریکا است.

وی تصریح کرد: آمریکا با استفاده از ضعف برخی کشورهای عربی و آنچه من عدم آگاهی و درک سیاسی آن‌ها می‌دانم، این کشورها را به سمتی برده که میلیاردها دلار برای خرید تسلیحات و حضور نیروهای نظامی آمریکا هزینه کنند؛ در حالی که رفتار ایران در قبال همسایگان در طول تاریخ و به‌ویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مبتنی بر حسن همجواری، احترام به حاکمیت کشورها و تمامیت ارضی آن‌ها بوده است.

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه افزود: ما آغازکننده هیچ جنگی نبوده‌ایم و اگر جنگی نیز اتفاق افتاده، بر ما تحمیل شده است؛ در جنگ ایران و عراق نیز بر اساس اسناد حقوق بین‌الملل و قطعنامه ۵۹۸، عراق و رژیم صدام آغازگر تجاوز بودند و ایران در مقام دفاع قرار گرفت.

ویسی‌چمه گفت: در طول حیات انقلاب اسلامی، رفتار ایران با کشورهای همسایه مبتنی بر حسن همجواری و رعایت حقوق و احترام به حاکمیت آن‌ها بوده است؛ اما آمریکا از ضعف کشورهای عربی استفاده کرده و با معرفی ایران به‌عنوان یک تهدید، تلاش کرده است میلیاردها دلار از این کشورها در قالب خرید تسلیحات و هزینه‌های نظامی دریافت کند.

وی خاطرنشان کرد: آمریکا در مقابل، وعده تأمین امنیت کشورهای عربی را داده بود، اما جنگ اخیر نشان داد که این کشور حتی قادر نیست امنیت پایگاه‌های خودش را در کشورهای عربی تضمین کند؛ اقتداری که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، نیروی هوافضای سپاه و ارتش و همچنین موشک‌ها و پهپادهای ایران نشان دادند و اصابت آن‌ها به پایگاه‌های آمریکا را رقم زد، نشان داد آمریکا در برابر توان نظامی ایران حتی در تأمین امنیت نیروها و پایگاه‌های نظامی خودش نیز با چالش مواجه است.

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه تأکید کرد: به نظر من اگر حاکمان کشورهای عربی عاقل و منطقی باشند، باید در روابط خود با آمریکا تجدیدنظر اساسی کنند؛ چراکه امروز دیگر نمی‌توانند با اطمینان، حمایت آمریکا از خود را به‌عنوان یک تضمین قطعی امنیتی باور کنند.

تنگه هرمز محور مناقشه امنیت انرژی جهان

ویسی‌چمه در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به وضعیت کشتیرانی در تنگه هرمز، گفت: پیش از آغاز جنگ، آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز برقرار بود و کشتی‌های تجاری و نفتکش‌ها به‌راحتی رفت‌وآمد می‌کردند و انتقال انرژی بدون دردسر انجام می‌شد؛ جمهوری اسلامی ایران نیز بدون دریافت عوارض، امنیت خلیج فارس را تا حد زیادی تأمین و عبور و مرور را تسهیل کرده بود.

وی افزود: با آغاز جنگ، جمهوری اسلامی ایران ناچار شد تغییراتی در سیاست خود در تنگه هرمز اعمال کند. ایران به‌عنوان یک کشور ساحلی، بر اساس قواعد حقوق بین‌الملل از حقوقی برخوردار است و می‌تواند در ارتباط با عبور و مرور کشتی‌ها و موضوعاتی مانند تأمین امنیت و مسائل زیست‌محیطی، اقدامات قانونی مربوط را انجام دهد.

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه تصریح کرد: جنگی که آمریکا آغاز کرد موجب شد رفت‌ و آمد آزادانه کشتی‌های تجاری و نفتکش‌ها با محدودیت مواجه شود و این محدودیت، مستقیماً بر تأمین انرژی در سراسر جهان تأثیر می‌گذارد؛ بنابراین حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس نه‌تنها امنیت منطقه‌ای را تهدید می‌کند، بلکه تهدیدی جدی برای امنیت بین‌المللی است و موضوع تأمین انرژی، ورود و خروج کالا و تجارت جهانی را با اختلال و آسیب مواجه می‌کند.

ویسی‌چمه درباره احتمال ورود کشورهای بیشتر به جنگ نیز گفت: بیش از ۶ ماه از آغاز جنگ تجاوزکارانه آمریکا علیه ایران گذشته و در این مدت شاهد بودیم که ترامپ تلاش زیادی برای همراه کردن کشورهای دیگر با خود انجام داده است؛ به‌ویژه تلاش کرد ناتو را وارد این درگیری کند، اما موفق نشد و پس از آن به سراغ کشورهای دیگری مانند کره جنوبی و یونان رفت، ولی تاکنون استقبال جدی از این پیشنهادها صورت نگرفته است.

وی افزود: یکی از دلایل این مسئله آن است که برای بسیاری از کشورها روشن شده آمریکا آغازکننده جنگ بوده و تجاوز را این کشور آغاز کرده است؛ بنابراین جنگ فاقد مبنای مشروع و قانونی است، چراکه نه مجوز شورای امنیت را دارد و نه شرایط دفاع مشروع در آن وجود دارد.

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه ادامه داد: از سوی دیگر، ادامه این جنگ امنیت منطقه‌ای و جهانی را تهدید می‌کند و بر بازار انرژی تأثیر منفی دارد و می‌تواند عامل بی‌ثباتی و کمبود انرژی در جهان باشد؛ شاید به همین دلیل کشورها تمایل دارند آتش جنگ هرچه سریع‌تر خاموش شود، نه اینکه خودشان در آتش جنگ بدمند.

ویسی‌چمه اذعان کرد: علاوه بر این، همراهی با کشوری که قواعد حقوق بین‌الملل را نقض کرده است، از منظر افکار عمومی برای دولت‌های حامی هزینه سیاسی ایجاد می‌کند. از طرف دیگر، ادامه جنگ به نفع هیچ کشوری نیست و به ضرر جامعه جهانی است.

موقعیت ژئوپلیتیکی هرمز و توان بازدارندگی ایران

وی با اشاره به اقتدار نظامی ایران و موقعیت جغرافیایی تنگه هرمز، گفت: یکی دیگر از موضوعات مهم، اقتدار نظامی جمهوری اسلامی ایران است؛ بسیاری از کشورها اذعان دارند که حتی اگر ائتلافی تشکیل شود، نمی‌توان تنگه هرمز را با زور و فشار نظامی به وضعیت قبل بازگرداند؛ زیرا تنگه هرمز در محدوده جغرافیایی ایران قرار دارد.

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه افزود: اقتدار نظامی جمهوری اسلامی ایران و موقعیت جغرافیایی تنگه هرمز برای کشورهای دیگر اثبات کرده است که نمی‌توان با زور نظامی این تنگه را باز کرد و عبور و مرور امن کشتی‌ها را تضمین کرد؛ دنیا باید به حق حاکمیت ایران احترام بگذارد و مطابق قواعد حقوق بین‌الملل، برای حل این مسئله به سمت مصالحه با ایران و در نظر گرفتن حقوق ملت و حاکمیت کشور حرکت کند.

ویسی‌چمه تأکید کرد: مسئله باید از طریق مصالحه و احترام به حقوق ایران حل‌وفصل شود و جنگ پایان یابد؛ چراکه با زور و استفاده از نیروی نظامی نمی‌توان این مسئله را حل کرد و ملت ایران نیز ملتی نیست که در برابر زور و قلدری تسلیم شود.

راهکارهای اقتصادی برای پایان دادن به جنگ

وی در پاسخ به این پرسش که در شرایط فعلی بهترین راه برای پایان دادن به درگیری چیست، گفت: از نظر شخصی، آمریکا یک کشور متجاوز است که به‌دنبال غارت منابع کشورهای دیگر، سلطه و سیطره بر منابع، مناطق و موقعیت‌های راهبردی است؛ یکی از این مناطق نیز تنگه هرمز است که سهم مهمی از انرژی جهان از آن عبور می‌کند و از نظر آمریکا اهمیت راهبردی دارد.

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه افزود: آمریکا به‌دنبال آن است که اقتدار نظامی و سلطه خود را در این تنگه حاکم کند، از کشورهای عربی امتیاز بگیرد و در صورت امکان به منابع نفتی و معدنی ایران نیز دست‌اندازی کند؛ بنابراین زمانی از این اهداف عقب‌نشینی خواهد کرد که ادامه جنگ برایش هزینه‌زا باشد.

ویسی‌چمه گفت: یکی از هزینه‌های بازدارنده برای آمریکا، افزایش هزینه سوخت و انرژی و به‌دنبال آن فشار بر مردم این کشور است؛ اگر بسته ماندن تنگه هرمز ادامه پیدا کند، همان‌گونه که نشانه‌های آن مشاهده می‌شود، قیمت انرژی افزایش خواهد یافت و فشار اقتصادی بیشتری بر جامعه آمریکا وارد خواهد شد.

وی تصریح کرد: افزایش هزینه انرژی می‌تواند مردم آمریکا را نسبت به عملکرد دولت مطالبه‌گر کند و دولت ترامپ را تحت فشار قرار دهد تا از ادامه جنگ عقب‌نشینی کند؛ به اعتقاد من، اگر هزینه‌های تحمیل‌شده به آمریکا افزایش پیدا کند، این مسئله می‌تواند نقش بازدارنده داشته باشد.

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه ادامه داد: آمریکا از هزینه‌های نظامی خود در منطقه به دلیل فروش تسلیحات و دریافت حمایت مالی کشورهای عربی منتفع می‌شود، اما افزایش هزینه انرژی و فشار مستقیم آن بر اقتصاد و معیشت مردم آمریکا موضوعی نیست که به‌آسانی قابل جبران باشد.

ویسی‌چمه گفت: در شرایط کنونی یکی از راه‌ها این است که دولت جمهوری اسلامی ایران برای مدتی بسته ماندن کامل تنگه هرمز را ادامه دهد و در مقابل پیشنهادهای مذاکره‌ای آمریکا با احتیاط برخورد کند؛ چراکه به اعتقاد من، آمریکا از این پیشنهادها ممکن است برای کاهش قیمت نفت و کاهش فشار اقتصادی بر خود استفاده کند.

وی افزود: آمریکا حسن‌نیت لازم برای مذاکره و رسیدن به صلح را ندارد و به دنبال تحقق اهداف خود است؛ اما زمانی که از نظر اقتصادی و معیشتی تحت فشار قرار می‌گیرد و قیمت انرژی افزایش پیدا می‌کند، به سمت میانجیگری و مذاکره حرکت می‌کند تا قیمت نفت متعادل شود و سپس بتواند حملات نظامی خود را از سر بگیرد.

عضو هیأت علمی دانشگاه رازی کرمانشاه در پایان تأکید کرد: نباید در دام چنین سیاستی افتاد و باید فشار اقتصادی ناشی از تداوم اختلال در انتقال انرژی به‌گونه‌ای باشد که آمریکا با یک شوک اقتصادی مواجه شود و قیمت انرژی در سطحی قرار گیرد که دولت این کشور ناچار شود پای میز مذاکره بیاید و خواسته‌های جمهوری اسلامی ایران را که از نگاه ما منطقی و منطبق با حقوق بین‌الملل است، بپذیرد.

انتهای خبر/