حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا نصوری در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ با اشاره به جایگاه امام سجاد (ع) در تاریخ تشیع، اظهار داشت: امام چهارم شیعیان ۵۷ سال عمر کردند و ۳۴ سال پس از واقعه عاشورا امامت امت اسلامی را بر عهده داشتند؛ ایشان در دوره‌ای بسیار سخت از تاریخ اسلام و در شرایط فشار شدید سیاسی و اجتماعی پس از حادثه کربلا زندگی می‌کردند.

وی با اشاره به وضعیت سیاسی پس از عاشورا، افزود: پس از شهادت امام حسین (ع)، فضای جهان اسلام به‌شدت ملتهب شد و حکومت یزید ابن معاویه با وجود عمر کوتاه خود، پیامدهای سنگینی در جهان اسلام برجای گذاشت؛ در این دوره، رخدادهایی مانند ناآرامی‌های مدینه و مکه و نیز درگیری‌های گسترده سیاسی به وقوع پیوست.

این کارشناس مسائل دینی ادامه داد: در همین مقطع، عبدالله بن زبیر نیز در مکه علیه حکومت اموی قیام کرد و همین مسئله موجب تشدید بحران‌های سیاسی و امنیتی در جهان اسلام شد؛ امام سجاد (ع) در مدینه حضور داشتند و این تحولات را از نزدیک مشاهده می‌کردند.

نصوری تصریح کرد: در ادامه، با تثبیت حکومت بنی‌مروان، به‌ویژه در دوره عبدالملک بن مروان و حجاج بن یوسف ثقفی، فشار بر شیعیان به‌شدت افزایش یافت و فضای سرکوب و اختناق بر جامعه حاکم شد؛ هدف اصلی این فشارها، تضعیف جریان تشیع بود.

وی افزود: در چنین شرایطی امام سجاد (ع) به‌جای تقابل نظامی، رویکردی فرهنگی و عاطفی را برای حفظ تشیع برگزیدند و با تمرکز بر تربیت معنوی جامعه، مسیر متفاوتی را در پیش گرفتند.

این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به نقش امام سجاد (ع) در احیای یاد عاشورا، گفت: یکی از مهم‌ترین اقدامات ایشان زنده نگه‌داشتن یاد امام حسین (ع) و تبدیل واقعه عاشورا به یک جریان زنده فرهنگی و عاطفی در جامعه اسلامی بود؛ این جریان با محوریت گریه، اندوه و یادآوری مصائب اهل‌ بیت (ع) در جامعه تثبیت شد.

نصوری ادامه داد: در نقل‌های تاریخی آمده است که امام سجاد (ع) در موقعیت‌های مختلف، از جمله مشاهده آب یا ذبح حیوان، با یاد عطش امام حسین (ع) دچار اندوه و گریه می‌شدند و این رفتار به یک جریان تربیتی در جامعه تبدیل شده بود.

ماندگاری فرهنگ عاشورا در بستر تربیت عاطفی

وی اذعان کرد: این رویکرد موجب شد واقعه عاشورا از یک رخداد تاریخی صرف خارج شده و به یک جریان فرهنگی و اعتقادی ماندگار تبدیل شود که در نسل‌های بعد نیز استمرار یافت و توسط امام باقر (ع) و امام صادق (ع) ادامه پیدا کرد.

این کارشناس مسائل دینی با اشاره به گزارش‌های تاریخی درباره جایگاه اجتماعی امام سجاد (ع)، گفت: در مناسک حج و طواف، با حضور ایشان، مردم به احترام کنار می‌رفتند و فضای ویژه‌ای برای انجام مناسک ایشان ایجاد می‌شد که نشان‌دهنده نفوذ معنوی اهل‌ بیت (ع) در جامعه آن زمان است.

نصوری خاطرنشان کرد: در برخی گزارش‌ها آمده است که در ازدحام طواف، مردم با ورود امام سجاد (ع) راه را باز می‌کردند و ایشان بارها موفق به استلام حجرالاسود می‌شدند، در حالی که برخی حاکمان اموی با محدودیت مواجه بودند.

نفوذ معنوی اهل‌ بیت (ع) در جامعه اسلامی

وی ادامه داد: این جایگاه اجتماعی و معنوی موجب شد محبت اهل‌ بیت (ع) در جامعه تثبیت و از طریق ارتباطات دینی و عاطفی به نسل‌های بعد منتقل شود، به‌گونه‌ای که حتی در فضای خفقان سیاسی نیز این محبت از بین نرفت.

این کارشناس مسائل دینی عنوان کرد: امام سجاد (ع) در طول ۳۴ سال امامت خود با استفاده از ابزار دعا، گریه، تربیت عاطفی و انتقال پیام عاشورا توانستند تشیع را در سخت‌ترین شرایط حفظ کرده و آن را به نسل‌های بعد منتقل کنند.

نصوری در پایان خاطرنشان کرد: امام سجاد (ع) در یکی از دشوارترین دوره‌های تاریخی اسلام با رویکرد فرهنگی و عاطفی، پایه‌های مکتب تشیع را تثبیت کردند و زمینه استمرار این مکتب را تا امروز فراهم ساختند؛ به‌گونه‌ای که فرهنگ عاشورا و روضه به بخش جدایی‌ناپذیر هویت شیعی تبدیل شده است.

انتهای خبر/