فرزندآوری در تنگنای هزینه‌های فزاینده زندگی

ناهید امیری، معلم کرمانشاهی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ با اشاره به تأثیر شرایط اقتصادی بر فرزندآوری، اظهار داشت: تمایل به داشتن فرزند بیشتر وجود دارد، اما افزایش هزینه‌های زندگی این تصمیم را دشوار کرده است.

وی افزود: درآمد فعلی پاسخگوی هزینه‌های پرورش چند فرزند نیست و افزایش هزینه‌های مسکن، خوراک، پوشاک، درمان و آموزش، برنامه‌ریزی برای تولد فرزند دیگر را با احتیاط همراه کرده است.

این معلم کرمانشاهی عنوان کرد: فرزندآوری تنها هزینه بارداری و تولد نیست و خانواده باید مخارج سال‌های بعد، از جمله آموزش، درمان و هزینه‌های روزمره و همچنین تأمین آینده فرزند را نیز در نظر بگیرد.

امیری تأمین آینده فرزندان را دغدغه اصلی والدین دانست و گفت: زمانی می‌توان با آرامش برای فرزندآوری بیشتر تصمیم گرفت که خانواده از توان اقتصادی خود برای تأمین نیازهای فرزند و آینده او اطمینان داشته باشد.

وی تصریح کرد: بسیاری از خانواده‌ها از نظر عاطفی فرزند بیشتر می‌خواهند، اما فشار اقتصادی مانع تحقق این خواسته شده است.

این والد شاغل در پایان گفت: شخصاً علاقه‌مند به داشتن فرزندان بیشتری هستم، اما شرایط اقتصادی فعلی اجازه برنامه‌ریزی مطمئن را نمی‌دهد و نمی‌توان آینده مالی خانواده را نادیده گرفت.

فشار هزینه‌های زندگی بر تصمیم فرزندآوری

علی امجدیان، کارگر کرمانشاهی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ اظهار داشت: شرایط مالی خانواده اجازه نمی‌دهد با اطمینان برای داشتن فرزند دیگری تصمیم بگیریم و میان خواسته خانواده‌ها برای فرزند بیشتر و توان اقتصادی آن‌ها فاصله ایجاد شده است.

وی با اشاره به افزایش هزینه‌های زندگی، بیان کرد: اگرچه دستمزد کارگری بخش قابل توجهی از مخارج روزمره را تأمین می‌کند، اما گرانی کالاها، اجاره مسکن، هزینه‌های درمان و مخارج تحصیل، فرصت چندانی برای پس‌انداز باقی نمی‌گذارد.

این پدر کارگر افزود: فرزندآوری تنها به هزینه‌های دوران نوزادی محدود نمی‌شود و خانواده باید از همان ابتدا مخارج سال‌های آینده، از جمله تغذیه، تحصیل، درمان و دیگر نیازهای فرزند را نیز در نظر بگیرد؛ بنابراین وقتی تأمین هزینه‌های جاری دشوار است، تصمیم برای فرزند دیگر به دغدغه‌ای جدی تبدیل می‌شود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: علاقه به داشتن چند فرزند در بسیاری از خانواده‌ها وجود دارد، اما برای تصمیم‌گیری درباره فرزند بعدی، ابتدا باید نسبت به آینده مالی و توان تأمین نیازهای فرزند اطمینان بیشتری داشت.

روایت متفاوت یک مادر ۶ فرزند از فرزندآوری

مریم پرویزی، مادر ۶ فرزند کرمانشاهی، در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ فرزندآوری را مسئله‌ای فراتر از اقتصاد دانست و اظهار داشت: تغییر نگرش فرهنگی، حمایت‌های واقعی از مادران و اجرای مؤثر قوانین جمعیتی، در کنار حمایت اقتصادی، برای تقویت فرزندآوری ضروری است.

وی با اشاره به تجربه خود از مادری و فرزندپروری، افزود: زندگی در خانواده پرجمعیت دشواری‌های زیادی دارد و نباید تصویری غیرواقعی از این خانواده‌ها ارائه شود؛ مادر در چنین خانواده‌ای با مسئولیت‌های مستمر، خستگی جسمی و فشارهای روحی مواجه است و فرصت شخصی محدودی دارد.

حمایت واقعی، نیاز خانواده‌های پرجمعیت

این مادر کرمانشاهی با انتقاد از برخی حمایت‌های غیرکاربردی، گفت: زمانی که چهار فرزند داشتم و دانشجو بودم، بسته‌ای حمایتی به ارزش حدود ۵ میلیون تومان دریافت کردم که بخشی از اقلام آن متناسب با نیاز خانواده نبود؛ در حالی که اختصاص همان اعتبار به نیازهای واقعی مانند پوشک می‌توانست اثر بیشتری داشته باشد.

پرویزی با اشاره به هزینه‌های نگهداری از کودکان، ادامه داد: حمایت‌هایی مانند پرداخت‌های محدود ماهانه، متناسب با هزینه‌های واقعی خانواده‌های دارای فرزند نیست و زمانی که یک خانواده هم‌زمان چند کودک خردسال دارد، هزینه‌های جاری آن به‌مراتب بیشتر می‌شود؛ بنابراین حمایت‌ها باید مستمر، کاربردی و متناسب با تعداد و سن فرزندان باشد.

وی یکی از مهم‌ترین موانع فرزندآوری را نگاه فرهنگی دانست و بیان کرد: مسئله جمعیت تنها به خانواده‌های کم‌برخوردار محدود نمی‌شود و زنان تحصیل‌کرده، کارمندان، پزشکان و خانواده‌هایی که از نظر اقتصادی شرایط مناسبی دارند نیز ممکن است به‌دلیل سبک زندگی و نگرش خود، نسبت به فرزندآوری تردید داشته باشند.

واقعیت خانواده پرجمعیت، فراتر از تبلیغات

این مادر کرمانشاهی با تأکید بر ضرورت ارائه تصویر واقعی از خانواده‌های پرجمعیت، عنوان کرد: در برخی تبلیغات، خانواده چندفرزندی در شرایطی کاملاً آرام و ایده‌آل نمایش داده می‌شود، در حالی که واقعیت زندگی چنین خانواده‌هایی با مسئولیت‌های متعدد، اختلاف میان کودکان، خستگی والدین و محدودیت زمانی همراه است؛ با این حال، همین شرایط می‌تواند به رشد استقلال و مسئولیت‌پذیری فرزندان کمک کند.

پرویزی با اشاره به نقش مادر در سال‌های نخست زندگی فرزندان، بیان کرد: سال‌های ابتدایی زندگی کودک اهمیت زیادی دارد و مادر برای تربیت صحیح باید حضور مستمر داشته باشد؛ به همین دلیل با وجود علاقه به فعالیت اجتماعی و اشتغال، تصمیم گرفتم بخش مهمی از توان خود را صرف تربیت فرزندانم کنم.

وی با اشاره به سابقه تحصیلی خود گفت: پیش از ازدواج در رشته حسابداری تحصیل کردم و پس از آن نیز تحصیلاتم را در حوزه علوم قرآنی ادامه دادم و تا مقطع کارشناسی ارشد پیش رفتم، اما تولد فرزندان باعث شد دوره کارشناسی ارشد که می‌توانست دو ساله باشد، حدود چهار سال طول بکشد.

مادری و تحصیل، دو مسیر هم‌زمان

این مادر ۶ فرزند  افزود: تحصیل و مادری الزاماً نباید در مقابل یکدیگر قرار بگیرند و می‌توان برای مادران دارای فرزند خردسال شرایطی مانند آموزش غیرحضوری، کاهش تعداد واحدهای درسی و فرصت بیشتر برای اتمام تحصیل ایجاد کرد تا زنان بتوانند در کنار ایفای نقش مادری، مسیر علمی خود را نیز ادامه دهند.

پرویزی با بیان اینکه برای ادامه تحصیل و فعالیت پژوهشی در آینده برنامه دارد، اذعان کرد: اگر شرایط فرزندانم مناسب‌تر شود، قصد دارم تحصیل را تا مقاطع بالاتر ادامه دهم؛ مادر می‌تواند با سرعت کمتری درس بخواند و پس از بزرگ‌تر شدن فرزندان، فرصت بیشتری برای حضور در عرصه اجتماعی و شغلی پیدا کند.

وی با انتقاد از برخی برنامه‌های مرتبط با هفته جمعیت و حمایت از خانواده، گفت: برنامه‌های جمعیتی نباید صرفاً به برگزاری نشست و ارائه گزارش محدود شود؛ باید نتیجه این برنامه‌ها در زندگی خانواده‌ها دیده شود و حمایت‌هایی که ارائه می‌شود، متناسب با نیاز واقعی مادران و فرزندان باشد.

این مادر کرمانشاهی در پایان تأکید کرد: افزایش تعداد فرزندان بدون توجه به کیفیت تربیت، هدف مطلوبی نیست و مسئله اصلی، تشکیل خانواده و تربیت فرزندانی سالم، مسئولیت‌پذیر و توانمند است؛ بنابراین سیاست‌های جمعیتی باید هم‌زمان اقتصاد، فرهنگ، آموزش و شرایط واقعی زندگی مادران را مورد توجه قرار دهد.

جوانی جمعیت نیازمند بازگشت به مسیرهای حمایتی

زهرا جانجانی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ با اشاره به ضرورت بازنگری در مسیر حمایت از فرزندآوری، اظهار داشت: اگر بخواهیم در زمینه جوانی جمعیت مهندسی معکوس انجام دهیم و شرایط را بهبود ببخشیم، باید به مسیرهایی که به اشتباه طی شده است بازگردیم و این بار با سرمایه‌گذاری بیشتر، زمینه شکل‌گیری بهتر جریان جوانی جمعیت را فراهم کنیم.

وی افزود: اشتغال پایدار، زمین و مسکن از مهم‌ترین مؤلفه‌هایی هستند که می‌توانند اطمینان بیشتری برای خانواده‌ها ایجاد کنند تا در صورت تصمیم به داشتن فرزندان دیگر، نسبت به تأمین ضروریات اولیه زندگی و تشکیل خانواده نگرانی کمتری داشته باشند.

مدیر حوزه‌های علمیه خواهران استان کرمانشاه با اشاره به نقش اهدای زمین در تصمیم خانواده‌ها برای فرزندآوریگ بیان کرد: اهدای زمین می‌تواند یکی از مشوق‌های جدی در این زمینه باشد، اما به شرط آنکه واگذاری زمین به‌سرعت انجام شود و در مکانی باشد که خانواده‌ها برای تأمین مسکن و ادامه زندگی در آن رغبت داشته باشند.

جانجانی ادامه داد: طبق قانون جوانی جمعیت، تکالیفی به عنوان مشوق بر عهده دولت گذاشته شده است، اما برخی مشوق‌ها نتوانسته‌اند انگیزه کافی را در خانواده‌ها برای اقدام به فرزندآوری ایجاد کنند و از جمله آن‌ها می‌توان به وام ازدواج و وام فرزندآوری اشاره کرد.

تأخیر وام‌ها و کاهش اثرگذاری مشوق‌های فرزندآوری

وی با اشاره به تأخیر در پرداخت وام‌های ازدواج و فرزندآوری، عنوان کرد: این وام‌ها به‌دلیل تأخیر در پرداخت و افزایش تورم در جامعه، امید و اثرگذاری مورد انتظار را ندارند و نمی‌توان گفت که اثر مستقیم و قابل توجهی بر تصمیم خانواده‌ها برای فرزندآوری ایجاد می‌کنند.

مدیر حوزه‌های علمیه خواهران استان کرمانشاه با تأکید بر ضرورت توجه به نیازهای عاطفی و اجتماعی فرزندان، گفت: ضرورت وجود فرزند دوم و سوم در بسیاری از خانواده‌ها احساس نشده است و کمتر به این موضوع توجه شده که فرزند نخست برای رشد و زندگی خود به یک حامی، هم‌صحبت و همراه نیاز دارد.

جانجانی تصریح کرد: در نگاه برخی خانواده‌ها، فرزندآوری بیشتر از آنکه به عنوان یک نیاز برای فرزند نخست دیده شود، به عنوان زحمت برای پدر و مادر یا نوعی سرمایه‌گذاری و همراهی در آینده مورد توجه قرار گرفته و به نیازهای عاطفی و اجتماعی فرزندان در این زمینه کمتر پرداخته شده است.

ناباروری مانعی جدی در مسیر فرزندآوری

وی ناباروری را یکی دیگر از مسائل مؤثر بر وضعیت فرزندآوری دانست و خاطرنشان کرد: متأسفانه مسئله ناباروری در جامعه گسترش پیدا کرده و تغییرات آن رشد قابل توجهی داشته است.

جانجانی در پایان با اشاره به موضوع سقط جنین نیز گفت: در این زمینه با آمار بالا و نگران‌کننده‌ای مواجه هستیم و بخشی از سقط‌ها به دلیل مشکلات اقتصادی، نداشتن اشتغال والدین یا ادامه تحصیل آن‌ها اتفاق می‌افتد و در نتیجه، فرزندان بی‌گناه از بین می‌روند.

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ برآیند روایت‌های این گزارش نشان می‌دهد که فرزندآوری در نقطه تلاقی اقتصاد، فرهنگ و سبک زندگی خانواده‌ها قرار دارد و نمی‌توان برای آن نسخه‌ای واحد پیچید؛ تجربه خانواده‌های پرجمعیت نیز نشان می‌دهد که حمایت مؤثر، باید فراتر از مشوق‌های مقطعی باشد و نیازهای واقعی مادر و فرزند را پوشش دهد.

در نهایت، موفقیت سیاست‌های جمعیتی زمانی معنا پیدا می‌کند که حمایت‌ها در زندگی واقعی خانواده‌ها دیده شود؛ از تأمین معیشت و آینده فرزندان تا فراهم کردن امکان ادامه تحصیل، اشتغال و ایفای نقش مادری، به‌گونه‌ای که میان خواست خانواده‌ها و توان عملی آن‌ها فاصله کمتری باقی بماند.

انتهای خبر/