زعفران کرمانشاه در مسیر برندسازی

سعید کریمی در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ اظهار داشت: زعفران‌کاران استان حتی با ظرفیت‌های کوچک می‌توانند برای ایجاد کارگاه فرآوری و بسته‌بندی و ثبت برند اقدام کنند و سازمان جهاد کشاورزی برای صدور مجوز در این زمینه آمادگی دارد.

وی افزود: بخشی از زعفران تولیدی استان به‌دلیل نبود واحد فرآوری و بسته‌بندی به‌صورت فله‌ای عرضه می‌شود و تولیدکنندگانی که برند ندارند، محصول خود را یکجا به خریداران خارج از استان می‌فروشند؛ در حالی که فرآوری، بسته‌بندی و برندسازی می‌تواند ارزش‌افزوده بیشتری برای محصول ایجاد کند.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه تصریح کرد: کیفیت زعفران کرمانشاه بسیار مطلوب و حتی به گفته برخی کارشناسان بالاتر از زعفران مشهد است، اما بخشی از محصول به‌صورت فله‌ای از استان خارج می‌شود و ممکن است با زعفران سایر مناطق مخلوط و با نام دیگری عرضه شود.

کریمی بیان کرد: هر فعال زعفران می‌تواند برند مستقلی برای محصول خود ثبت کند و در واحد صنایع تبدیلی سازمان نیز مشاوری برای راهنمایی متقاضیان مستقر شده است؛ بنابراین تولیدکنندگان می‌توانند برای دریافت مجوز، ایجاد کارگاه‌های کوچک فرآوری و بسته‌بندی و ثبت برند اقدام کنند.

تسهیلات کارگاهی، زمینه‌ساز توسعه فرآوری زعفران

وی ادامه داد: امسال برای توسعه کشت زعفران و خرید تجهیزات کارگاهی، اعتباراتی از طریق بانک کشاورزی با همکاری سازمان برنامه دریافت شده و از ظرفیت معاونت توسعه روستایی ریاست‌جمهوری نیز استفاده شده است؛ حدود ۸۰۰ نفر برای دریافت حمایت معرفی شده‌اند و تلاش می‌شود حدود ۴۰۰ نفر تسهیلات مورد نیاز خود را دریافت کنند.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه درباره ظرفیت تولید، گفت: سطح زیرکشت زعفران استان حدود ۷۵۰ تا ۸۰۰ هکتار است و واحدهای کارگاهی و صنعتی موجود در مجموع ظرفیت فرآوری حدود یک‌ونیم تن محصول را دارند؛ بخشی از تولید در استان فرآوری و بسته‌بندی می‌شود و بخشی نیز به‌صورت کشت قراردادی برای فرآوری و بسته‌بندی به مشهد منتقل می‌شود.

کریمی در پایان درباره انبار بورس زعفران نیز گفت: میزان تولید فعلی استان راه‌اندازی انبار بورس را توجیه نمی‌کند و فعلاً برنامه مشخصی برای آن وجود ندارد، اما برای استفاده از ظرفیت بورس در آینده برنامه‌هایی در نظر گرفته شده است.

هدررفت زعفران در سایه کمبود تجهیزات فرآوری

مهری یاری‌کامرانی در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ اظهار داشت: نبود تجهیزات فرآوری، به‌ویژه دستگاه گل‌پاک‌کن، موجب هدررفت بخشی از زعفران تولیدی در دالاهو شده و تأمین این دستگاه، یکی از مهم‌ترین نیازهای زعفران‌کاران این شهرستان است.

وی افزود: هنگام برداشت، امکان پاک‌کردن تمام گل‌های زعفران وجود ندارد و بخشی از این فرآیند به خارج از مجموعه سپرده می‌شود که علاوه بر مشکلات بهداشتی، میزان محصول نهایی را نیز کاهش می‌دهد؛ به‌طوری که از هر کیلوگرم گل زعفران انتظار برداشت حدود ۱۲ گرم محصول وجود دارد، اما گاهی این میزان به‌دلیل هدررفت به حدود ۷ گرم می‌رسد.

این زعفران‌کار نمونه تصریح کرد: بیش از یک سال است که موضوع تأمین دستگاه گل‌پاک‌کن را پیگیری کرده‌ام و حتی پیش از جنگ ۱۲ روزه نیز این مطالبه را با مسئولان و فرمانداری مطرح کردم، اما هنوز این دستگاه تأمین نشده است.

یاری‌کامرانی بیان کرد: هزینه خرید این دستگاه حدود ۳ تا ۴ میلیارد تومان است و تأمین آن برای یک زعفران‌کار دشوار است، اما می‌توان با ایجاد تعاونی و تأمین یک دستگاه اشتراکی، خدمات فرآوری را در اختیار تعداد زیادی از زعفران‌کاران قرار داد، از هدررفت محصول جلوگیری کرد و برای چند نفر نیز اشتغال ایجاد کرد.

وی با اشاره به افزایش سطح زیرکشت، گفت: امسال اراضی بیشتری در دالاهو زیر کشت زعفران رفته و انتظار افزایش برداشت وجود دارد؛ محصولی که به‌دلیل نیاز کمتر به رسیدگی و امکان برداشت در فصل سرد، می‌تواند در کنار کشت‌هایی مانند گندم و نخود، درآمد و اشتغال فصلی برای کشاورزان ایجاد کند.

این زعفران‌کار نمونه افزود: روستای محل سکونت ما نخستین روستای دالاهو بود که به‌صورت آزمایشی کشت زعفران را آغاز کرد و پس از موفقیت این کشت، زعفران‌کاری در دیگر روستاهای شهرستان نیز گسترش یافت.

اشتغال‌زایی زعفران در روستاهای دالاهو

یاری‌کامرانی ادامه داد: در فصل تابستان برای جابه‌جایی و برداشت پیاز زعفران به‌طور متوسط ۱۰ تا ۱۲ نفر و در برخی مواقع ۲۰ تا ۳۰ نفر مشغول به‌کار می‌شوند و این فعالیت حدود سه ماه ادامه دارد.

وی درباره بازار محصول، گفت: زعفران تولیدی به بازارهای تهران و کرج ارسال می‌شود و امسال بیش از ۳ تا ۴ کیلوگرم از محصول به این بازارها فرستاده شده است، اما دریافت استاندارد و فراهم‌کردن شرایط صادرات مستقیم همچنان یکی از موانع توسعه بازار است.

این زعفران‌کار نمونه افزود: برای دریافت استاندارد محصول، وجود مهندس صنایع غذایی یا مسئول فنی برای تائید محل بسته‌بندی ضروری است و صادرات مستقیم نیز به دریافت نشان استاندارد، کد تجاری، مجوزهای بهداشتی و سایر تائیدیه‌ها نیاز دارد.

کیفیت بالای زعفران کرمانشاه و ضعف برندینگ

یاری‌کامرانی بیان کرد: نام زعفران مشهد در بازار شناخته‌شده‌تر است، در حالی که برخی خریداران مشهدی برای تهیه زعفران باکیفیت به کرمانشاه مراجعه می‌کنند و محصول را خریداری کرده و سپس با نام و برندهای دیگر عرضه می‌کنند؛ بنابراین ایجاد برند و بازار مستقل برای زعفران کرمانشاه ضروری است.

وی تأکید کرد: با گسترش کشت زعفران در روستاهای دالاهو، ایجاد تعاونی تخصصی می‌تواند به ساماندهی تولید، فرآوری و عرضه محصول کمک کند و حتی بخش‌هایی از گل زعفران که اکنون دور ریخته می‌شود، قابلیت استفاده در صنایع تبدیلی و ایجاد ارزش اقتصادی دارد.

این زعفران‌کار نمونه درباره فعالیت‌های خود گفت: محصول را با برند «کامرانی» عرضه کرده‌ام، شرکت «شاهین طلایی» را به ثبت رسانده‌ام و به‌عنوان کارآفرین برتر شهرستان فعالیت دارم.

یاری‌کامرانی همچنین از برنامه خود برای اجرای آزمایشی کشت گلخانه‌ای زعفران در کرمانشاه خبر داد و گفت: این شیوه در مشهد نیز اجرا می‌شود و می‌تواند با استفاده از فضای کمتر، سودآوری بیشتری داشته باشد و امکان تولید کلاله‌های درشت‌تر و محصولی با قابلیت صادرات بیشتر را فراهم کند.

وی در پایان گفت: در سال‌های نخست، جهاد کشاورزی در تأمین پیاز زعفران حمایت‌هایی داشت، اما اکنون با گسترش کشت، حمایت‌ها کاهش یافته است و انتظار می‌رود حمایت‌های موجود به سمت زیرساخت‌هایی مانند تجهیزات فرآوری هدایت شود تا ظرفیت زعفران کرمانشاه به شکل مؤثرتری مورد استفاده قرار گیرد.

لزوم حضور سرمایه‌گذاران در زنجیره صادرات زعفران

منصور صفری در گفتگو با خبرنگار گروه اقتصادی شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ اظهار داشت: زعفران کرمانشاه از نظر کیفیت ظرفیت بالایی دارد و با توسعه سرمایه‌گذاری، فرآوری و بسته‌بندی می‌تواند جایگاه استان را در تولید و صادرات این محصول تقویت کند.

وی افزود: زعفران علاوه بر ایجاد اشتغال پایدار، منبع درآمد مناسبی برای کشاورزان است و میانگین عملکرد آن تا ۱۰ کیلوگرم در هکتار گزارش شده و در برخی مناطق به ۲۰ کیلوگرم نیز می‌رسد؛ با قیمت حدود ۱۰۰ میلیون تومان برای هر کیلوگرم در سال گذشته، درآمد هر هکتار می‌تواند تا یک میلیارد تومان باشد.

این کارشناس کشاورزی با اشاره به نیاز آبی پائین زعفران، گفت: این محصول با یک یا دو نوبت آبیاری در سال قابل کشت است و از این نظر گزینه مناسبی برای جایگزینی محصولات پرآب به شمار می‌رود. پیاز زعفران معمولاً در مرداد و شهریور کشت و در مهرماه آبیاری می‌شود و گل‌دهی آن از آبان‌ماه آغاز خواهد شد.

زعفران، ظرفیت اشتغال روستایی خانواده‌محور

صفری ادامه داد: کاشت، برداشت و پاک‌کنی زعفران ماهیتی خانواده‌محور دارد و مشارکت اعضای خانواده در این مراحل می‌تواند به ایجاد اشتغال پایدار در روستاها کمک کند.

وی درباره شرایط کشت، بیان کرد: زعفران در خاک‌های سبک و حاصلخیز عملکرد بهتری دارد و برای هر هکتار حدود ۵ تا ۸ تن پیاز سالم و عاری از آلودگی قارچی نیاز است. عمق مناسب کاشت نیز ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متر است و پیاز زعفران پس از یک بار کشت می‌تواند تا هفت سال در زمین باقی بماند.

این کارشناس کشاورزی یکی از چالش‌های توسعه زعفران را محدودیت منابع آبی در برخی مناطق و کمبود آگاهی کشاورزان دانست و گفت: در سال‌های اخیر برنامه‌های ترویجی برای آموزش و توسعه کشت این محصول اجرا شده است.

فله‌فروشی، چالش زنجیره صادرات زعفران

صفری تصریح کرد: با وجود کیفیت بالای زعفران کرمانشاه، زیرساخت‌های فرآوری و بسته‌بندی استان متناسب با ظرفیت این محصول نیست و بخش قابل توجهی از زعفران به‌صورت فله‌ای صادر می‌شود؛ بنابراین حضور سرمایه‌گذاران توانمند برای ایجاد زنجیره کامل تولید، فرآوری، بسته‌بندی و صادرات ضروری است.

وی در پایان تأکید کرد: اقلیم مناسب، خاک مساعد و کیفیت زعفران، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه تولید و صادرات در کرمانشاه ایجاد کرده است و ورود بخش خصوصی می‌تواند زمینه استفاده بیشتر از این ظرفیت را فراهم کند.

به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ زعفران کرمانشاه در سال‌های اخیر به یکی از ظرفیت‌های قابل توجه بخش کشاورزی استان تبدیل شده است؛ محصولی که علاوه بر برخورداری از ظرفیت تولید و کیفیت مناسب، می‌تواند در ایجاد درآمد و اشتغال روستایی نیز نقش داشته باشد. با این حال، بهره‌گیری کامل از این ظرفیت تنها با افزایش تولید محقق نمی‌شود و نیازمند تقویت حلقه‌های پس از تولید است.

ضعف زیرساخت‌های فرآوری، بسته‌بندی و استانداردسازی و همچنین عرضه بخشی از محصول به‌صورت فله‌ای، موجب می‌شود سهم تولیدکننده از ارزش نهایی محصول محدود بماند. در مقابل، توسعه تجهیزات فرآوری، شکل‌گیری تعاونی‌های تخصصی، حمایت از برندهای بومی و ورود سرمایه‌گذاران به حوزه صنایع تبدیلی می‌تواند مسیر حرکت زعفران کرمانشاه از تولید خام به سمت محصولی با ارزش افزوده بالاتر را هموار کند.

انتهای خبر/