به گزارش شبکه اطلاع‌رسانی «مرصاد»؛ امام علی (علیه‌السلام) در این حکمت نورانی می‌فرمایند:

«یَا ابْنَ آدَمَ، إِذَا رَأَیْتَ رَبَّکَ سُبْحَانَهُ یُتَابِعُ عَلَیْکَ نِعَمَهُ وَأَنْتَ تَعْصِیهِ، فَاحْذَرْهُ.»
ای پسر آدم! هنگامی که ببینی خداوند سبحان نعمت‌هایش را پی‌درپی بر تو می‌فرستد در حالی که او را نافرمانی می‌کنی، از او برحذر باش.

امام علی (علیه‌السلام) در این بیان روشن، پرده از حقیقتی مهم برمی‌دارند: تداوم نعمت، همیشه نشانه لطف نیست؛ گاهی مقدمه هشدار و آغاز آزمونی سخت است.

سه گروه از گنهکاران از نگاه امیرالمؤمنین (علیه‌السلام)

بر اساس شرح این حکمت، انسان‌های گناهکار به سه دسته تقسیم می‌شوند:

۱- افراد با گناه اندک و دل پاک
   خداوند برای پاک‌کردن آنان، در همین دنیا سختی‌های کوچکی قرار می‌دهد تا با چهره‌ای پاک از دنیا بروند.

۲- گناهکاران سنگین که مأمور به توبه‌اند
   اگر بازگردند، مشمول رحمت می‌شوند؛ اما در صورت اصرار بر گناه، کیفر آنان در آخرت خواهد بود.

۳- طغیانگران سرکش و مغرور
   این گروه دچار عذاب استدراج می‌شوند؛ یعنی در حال گناه، نعمت‌های بیشتری دریافت می‌کنند و توفیق از آنان سلب می‌شود، تا بار گناهشان سنگین‌تر و مجازات‌شان ناگهانی و کوبنده‌تر باشد.

امام علی (علیه‌السلام) این وضعیت را همچون بالارفتن تدریجی انسان از شاخه‌ای بلند توصیف می‌کنند که در نهایت با سقوطی ناگهانی، استخوان‌هایش درهم می‌شکند؛ رفاه پیش از عذاب، درد و سنگینی آن را دوچندان می‌سازد.

اشاره قرآن به عذاب استدراج

در آیه ۱۵۵ سوره انعام آمده است که خداوند درهای نعمت را به روی کسانی که یاد الهی را فراموش کرده‌اند می‌گشاید تا شاد و مغرور شوند؛ سپس ناگهان عذاب را بر آنان فرو می‌فرستد.
همچنین در آیات ۱۸۲ و ۱۸۳ سوره اعراف می‌فرماید: «آن‌ها که آیات ما را تکذیب کردند، به تدریج و از جایی که نمی‌دانند گرفتار مجازات می‌شوند و به آنان مهلت داده می‌شود، چرا که تدبیر الهی استوار است.»

در کتاب شریف کافی، امام صادق (علیه‌السلام) می‌فرمایند:
اگر خداوند خیر بنده‌ای را بخواهد، هنگام گناه، او را متنبّه می‌سازد تا به استغفار روی آورد؛
اما اگر بنده‌ای بر اثر اعمالش مستحق شرّ باشد، با ارتکاب گناه، نعمتی دریافت می‌کند تا استغفار را فراموش کند و در گمراهی پیش رود؛ و این همان معنای «استدراج» است.

چرا خداوند چنین می‌کند؟

این پرسش مطرح است که:
خداوند هدایت‌کننده است؛ پس چگونه ممکن است انسان را به حال خود رها کند؟

پاسخ آن است که توفیق الهی وابسته به شایستگی انسان است.
برخی افراد چنان در گرداب گناه و غرور فرو می‌روند که دیگر لیاقت هشدار و هدایت را از دست می‌دهند؛ و این نتیجه طبیعی رفتار خود آنان است.

انتهای خبر/